Hürmüz Boğazı'nda deniz taşımacılığının güvenliğini artırmaya yönelik yeni bir uluslararası girişim gündeme geldi. Avrupa ülkeleri ile bölge aktörleri, Malakka Boğazı'nda uygulanan modele benzer şekilde, zorunlu olmayan ödeme sistemiyle deniz güvenliğinin desteklenmesini öngören bir formülü değerlendiriyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) çatısı altında ele alınan öneri, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden zorunlu ücret alınmasını değil, seyir ve güvenlik hizmetlerinin gönüllü katkılarla finanse edilmesini hedefliyor.
UMMAN'DAN YENİ TEKLİF
İddialara göre Umman, İngiliz hukukçularla birlikte Malakka Boğazı'nda uygulanan ilkeleri Hürmüz'e uyarlayan bir taslak hazırladı. Ayrıca hukuk uzmanlarının planı İranlı yetkililere anlatmak üzere Tahran'a gönderilmesi önerildi.
İran devlet medyası da Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin, boğazdaki güvenlik ve deniz taşımacılığı konularını görüşmek üzere Umman'a ziyaret gerçekleştireceğini duyurdu.
GÖNÜLLÜ KATKI MODELİ TARTIŞILIYOR
İngiltere Başbakan Yardımcısı David Lammy'nin, zorunlu geçiş ücretlerinin ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunduğu belirtilirken, bazı İngiliz yetkililer Malakka Boğazı ve Manş Denizi'nde belirli seyir hizmetleri için benzer ödeme sistemlerinin uygulandığını hatırlattı.
Öneri, ABD'nin İran'dan Hürmüz Boğazı'nın açık tutulacağı ve ticari gemilere yönelik saldırı olmayacağı yönünde güvence istediği bir dönemde gündeme geldi. Washington'un, İran'ın boğaz geçişlerinden gelir elde etmesine imkan tanıyabilecek düzenlemelere temkinli yaklaştığı değerlendiriliyor.
KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN FARKLI TEPKİLER
Londra'da düzenlenen IMO Konseyi toplantısında konuşan Umman delegesi Hamis bin Muhammed El Şamahi, uluslararası hukukun transit geçiş hakkını güvence altına aldığını belirterek zorunlu geçiş ücretlerini desteklemediklerini ifade etti. Ancak gönüllü katkı sisteminin deniz güvenliğine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Katar ise öneriye mesafeli yaklaştı. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, İran'a uluslararası deniz hukukunun ötesinde yetki verilmesinin kabul edilemez olduğunu savundu.
Öte yandan IMO'daki toplantıda bazı Körfez ve Avrupa ülkelerinin İran'ı kınamaya yönelik girişimi Rusya ve Çin'den destek görmedi. Rusya, metnin krizin temel nedenlerini göz ardı ettiğini belirtirken, Çin öneriyi tek taraflı olarak değerlendirdi.
GERİLİM SÜRÜYOR
Diplomatik temaslar, ABD'nin İran'ın güneyindeki çok sayıda hedefe yönelik saldırıları ve İran'ın Kuveyt ile Bahreyn'deki ABD üslerine düzenlediği misillemelerin ardından hız kazandı.
ABD Başkanı Donald Trump, geçici ateşkesin sona erdiğini ancak kalıcı barış için diplomatik görüşmelerin devam edeceğini açıklamıştı.
Washington ile Tahran arasında geçen ay imzalanan mutabakat kapsamında ise İran'ın ticari gemilere 60 gün boyunca ücretsiz ve güvenli geçiş sağlaması öngörülüyor. Taraflar, bu maddenin kapsamı konusunda farklı yorumlar yapmayı sürdürüyor.