Dışişleri Bakanlığı’nın 64 milyar liralık 2027 bütçesi, önceki akşam TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Görüşmelerin sonunda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Fidan’ın Mekke Anlaşması’na ilişkin değerlendirmelerinde ABD’nin bölgedeki rolüne yönelik ifadeleri dikkat çekti.
Fidan, gün boyunca 50 milletvekilinin konuşmasını dinlediğini, bir-ikisi hariç bunları samimi bulduğunu ve bine yakın soru yöneltildiğini belirtti. Soruların tamamını yanıtlamaya hazır olduğunu söyleyen Fidan, hassas konuların ve devletin dış politikadaki pozisyonlarının kayıt altına alınarak bütün dünyaya açıklanmasının verimli dış politika yürütme hedefiyle çelişebileceğini ifade etti.
Milletvekilleriyle farklı ortamlarda görüşmeye hazır olduğunu da belirten Fidan, soruların uygun ortamlarda yanıtlanabileceğini söyledi.
“SİZE TÜYO VERMEDİLER Mİ?”
Fidan, bakanlığa bağlı Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı’nın gelirlerinin fon krizine konu olan fonlarda kullanılmadığını ve bu nedenle herhangi bir zararla karşılaşılmadığını belirtti.
İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan ise Fidan’ın açıklamasının ardından araya girerek, “Size tüyo vermediler mi?” diye sordu. Fidan, bu soruya gülerek karşılık verdi.
“HEGEMON ARTIK BU ROLÜ OYNAMAK İSTEMİYOR”
Mekke Anlaşması’na yönelik eleştirileri yanıtlayan Fidan, siyasi istikrar, ekonomik kalkınma ve refahın sağlanması için güvenliğin öncelikli olduğunu savundu.
Anlaşma kapsamında iktidarın sıkça kullandığı “bölgesel sahiplenme” tezine değinen Fidan, kavramın ortaya çıkışını iki gerekçeyle açıkladı.
Fidan, “Eğer siyasi istikrar, ekonomik kalkınma, refah ve devamlılık bina etmek istiyorsanız güvenlikle başlamanız gerekiyor. Avrupa’da da her şey güvenlikle başladı” dedi.
Bölgesel sahiplenme kavramına ilişkin ise şu ifadeleri kullandı:
“Bölgesel sahiplenme kavramı nereden ortaya çıkıyor? İki türlü. Bir, hegemon artık hegemon rolünü oynamak istemiyor, normal. Bir de artık yetkinleşmiş özgürlük kavramını benimsemiş ülkeler hegemonla çalışmak istemiyorlar, yani hegemonun koyduğu bir şeyi yapmak istemiyorlar. Ülkeler artık birebir menfaat üzerinden çalışmak istiyorlar.”
Fidan’ın “Hegemon artık hegemon rolünü oynamak istemiyor” sözleriyle ABD’yi işaret etmesi dikkat çekti. Cumhuriyet’in haberinde, iktidarın anlaşmayı gerekçelendirirken bu söylemden ziyade Fidan’ın ikinci olarak açıkladığı, “Hegemonların bölgeye faydalı olmadığı” tezini öne çıkardığı belirtildi.
İKTİDARIN ÖNCEKİ AÇIKLAMALARI HATIRLATILDI
Anlaşmanın imzalanmasından bir gün sonra, 8 Ağustos’ta konuşan Fidan, dışarıdan gelen hegemonların bölgedeki sorunları çözmediğini, aksine daha da ağırlaştırdığını söylemişti. Fidan, bölge ülkelerinin güvenlik, ekonomik istikrar, kalkınma ve refahlarını kendi iradeleriyle güvence altına alacak kurumsal yapılara yönelmesi gerektiğini ifade etmişti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 12 Ağustos’ta İngiltere merkezli Şarkul Avsat gazetesine verdiği röportajda, bölge sorunlarının çözümünde dışarıdan dayatılan reçetelerin felaketlere yol açtığını belirterek, bölge ülkelerinin kendi irade ve ortak akıllarını belirleyici kılmaya yönelik politika yürüttüklerini söylemişti.
MUHALEFETTEN “ABD TAŞERONLUĞU” ELEŞTİRİSİ
Muhalefet ise Fidan’ın komisyonda dile getirdiği ilk teze paralel biçimde, anlaşmanın ABD’nin talebi doğrultusunda hazırlandığını ve Türkiye’nin bu süreçte taşeron olarak kullanılmak istendiğini öne sürmüştü.
YENİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer, anlaşmanın 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülmesi sırasında yaptığı konuşmada, ABD’nin çıkarlarının korunacağı yönündeki endişelerini dile getirmişti.
Çakırözer, “Biz Mekke Paktı'nın Türkiye'den çok ABD’nin çıkarlarını korumadığına, ABD'nin operasyon yapamayacağı Husilere karşı ateşi elle tutmak yerine maşayla tutmak istediğine; fakat o maşanın biz olmadığımıza nasıl ikna olacağız? Olmayacağız çünkü Türk askerini Yemen'e göndermek Türkiye'nin planı değildir; Trump'ın planıdır, ABD ve İsrail'in çıkarlarına hizmet etmektir” demişti.
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo da anlaşmanın 4 Kasım’da TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesi sırasında benzer eleştirilerde bulunmuştu. Cupolo, anlaşmayı “bölgesel sahiplenme” olarak tanımlamanın mümkün olmadığını belirterek, Türkiye’nin ABD’nin bölgesel ihtiyaçlarını üstlenmek istediğini savunmuştu.
SCHENGEN VİZESİ KABUL ORANINI AÇIKLADI
Fidan, bütçe görüşmelerinin soru-cevap bölümünde Türk vatandaşlarının Schengen vizesi sorunlarına ilişkin de açıklamalarda bulundu.
2023, 2024 ve 2025 yıllarındaki başvuru ve kabul oranlarına bakıldığında Türkiye’nin yüzde 85,4’lük Schengen vizesi kabul oranına sahip olduğunu belirten Fidan’a, milletvekillerinden randevu almanın zorluğu ve verilen vizelerin kısa süreli olması yönünde itirazlar geldi.
Fidan, Türkiye’de vize başvuru sayısının bir milyonun üzerine çıktığını ve sürekli arttığını belirterek, randevu sorunlarının çözülmeye çalışıldığını söyledi. Vatandaşların seyahat etmek, iş yapmak ve eğitim almak istediğini ifade etti.
Vize retlerinin Avrupa’da yükselen aşırı sağla da bağlantılı olduğunu belirten Fidan, Avrupa Birliği ile yürütülen vize serbestisi sürecinde yeni bir aşamaya gelindiğini açıkladı.
VİZE SERBESTİSİ KRİTERLERİ MECLİS’E SUNULACAK
Türkiye’nin vize serbestisi için karşılaması gereken altı kriter bulunduğunu hatırlatan Fidan, eksik konuların kabulüne ilişkin nihai taslak çalışmalarının tamamlanma aşamasına geldiğini söyledi.
Fidan, “Bu altı eksik kalan konunun kabul edilmesiyle ilgili nihai taslak çalışmaları bitirme aşamasına geldik. Tam yüce Meclis’e bunu sunacaktık, dediler ki: ‘Şu bütçeyi bir atlatalım, ondan sonra bunu yapalım’. İnşallah, bütçeden sonra önünüze bu gelecek” ifadelerini kullandı. Söz konusu altı kriter arasında bazı yasal düzenlemelerin de bulunduğu belirtildi.
BAZI SORULARI YANITSIZ BIRAKTI
Hakan Fidan, gün boyunca milletvekilleri tarafından yöneltilen bazı sorulara ise yanıt vermedi. Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına neden uymadığı, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde bir MİT Ofisi kurulduğu iddiası, F-35 ve S-400 sürecindeki son durum ile Bilal Erdoğan’ın Lübnan temaslarına Türkiye’nin Lübnan Büyükelçisinin neden eşlik ettiği yönündeki sorular yanıtsız kaldı.




