Astronomlar, gezegenlerin genellikle ev sahibi yıldızlarıyla benzer doğrultuda hareket ettiği kabulünü zorlayan bir ötegezegen keşfetti. 2022 yılında tespit edilen GJ 3090 b’nin yörüngesinin, yıldızının ekvator düzlemine göre 136 derecelik eğime sahip olduğu belirlendi. Bu açı, gezegenin yıldızın dönüş yönünün tersine hareket ettiğini gösteriyor.
GJ 3090 b, Dünya’nın yaklaşık 2,2 katı yarıçapa ve 4,5 katı kütleye sahip bir alt-Neptün olarak sınıflandırılıyor.
ALIŞILMADIK YÖRÜNGE NASIL OLUŞTU?
Gezegenin sıra dışı hareketi, La Silla Gözlemevi’nde bulunan NIRPS cihazıyla yapılan hassas ölçümler sayesinde ortaya çıkarıldı. Araştırmacılar, yörünge eğikliği bu kadar yüksek yalnızca beş sistemin daha tespit edildiğini belirtiyor. Ancak GJ 3090 b’yi diğerlerinden ayıran önemli bir ayrıntı bulunuyor.
Sistemde, gezegenin yörüngesini bu denli değiştirebilecek dev bir gezegen ya da kahverengi cüceye rastlanmadı. Bu nedenle mevcut oluşum modellerinin, GJ 3090 b’nin konumunu açıklamakta yetersiz kalabileceği değerlendiriliyor.
BİLİM İNSANLARINDAN FARKLI OLUŞUM SENARYOSU
Araştırma ekibi, sistemin geçmişinde alışılmadık bir süreç yaşanmış olabileceğini düşünüyor. Buna göre yıldız, zaman içerisinde dışarıdan gelen ve kendi dönüş yönüyle uyumlu olmayan bir diskten madde almış olabilir.
GJ 3090 b’nin de söz konusu ters yönlü ve hizası bozuk disk yapısı içerisinde oluşmuş olabileceği tahmin ediliyor. Bu senaryo doğrulanırsa, gezegen sistemlerinin yalnızca tek tip bir oluşum sürecinden geçmediğine ilişkin yeni bir örnek ortaya çıkmış olacak.
BULGULAR BİLİMSEL DERGİDE YAYIMLANDI
Araştırmada elde edilen sonuçlar Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı. Çalışma, yıldızlar ve çevrelerinde oluşan gezegenlerin yörüngelerinin sanılandan daha karmaşık süreçlerle şekillenebileceğine işaret ediyor.
