Fon skandalında milyarlarca liralık para trafiği tartışılırken milyonlarca emekçi ve emekli geçim mücadelesi veriyor. Ekim ayında aylık enflasyon yüzde 2,58'e, yıllık enflasyon yüzde 29,77'ye yükselirken asgari ücretin alım gücü yılın ilk 10 ayında 6 bin 63 TL eridi. Açlık sınırı 38 bin TL'yi aşarken dar gelirli yurttaşlar kira, fatura ve ulaşım giderlerini karşılayabilmek için mutfak harcamalarından kısmak zorunda kaldı. Öte yandan emekli ve memurların ocak ayında alacağı zam oranları da belli olmaya başladı.
Birgün'den Havva Gümüşkaya'nın haberine göre; Fon vurgununun ekonomik ve siyasi boyutları dallanıp budaklanıyor, soruşturmaya yansıyan para trafiği ise ülkedeki bölüşüm uçurumunu da gözler önüne seriyor. Saray elitlerinin elinde bulunduğu savunulan paralar, milyonlarca ücretlinin bir ömür çalışarak kazanamayacağı büyüklüklerle ifade ediliyor. Emeğiyle geçinenler bir aylık ücretle kirayı, faturaları ve mutfak masrafını döndürmeye çalışıyor.
İktidarın yıllardır enflasyonla mücadele ettiğini söylediği ülkede, hedefler birbiri ardına tutmazken ücretliler temel ihtiyaçlarından kısmak zorunda kalıyor. TÜİK’in açıkladığı Ekim ayı enflasyon verisi de yurttaşın maruz aldığı hayat pahalılığını ortaya koydu.
TÜİK verilerine göre Eylül’de yüzde 1,84 olan aylık enflasyon Ekim’de yüzde 2,58’e yükseldi. Yıllık enflasyon ise yüzde 29,77 olarak hesaplandı. Endeksteki 174 alt sınıfın 134’ünde fiyatlar arttı.
Yıllık fiyat artışı konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 40,24, ulaştırmada yüzde 36,39, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 27,73 oldu. Gıda, yıllık enflasyona 6,81 puanla bu üç grup içinde en yüksek katkıyı yaptı.
Ulaştırmanın katkısı 6,10 puan, konut grubunun katkısı 4,71 puan olarak gerçekleşti. Yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu ana harcama grubu ise yüzde 48,86 ile eğitim oldu.
Ekim’de bir önceki aya göre giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 12,58, gıda ve alkolsüz içecek fiyatları yüzde 3,50 arttı. Konut grubundaki aylık artış yüzde 2,84, ulaştırmadaki artış yüzde 2,02 oldu.
Aylık enflasyona gıda 0,84 puan, ulaştırma 0,36 puan, konut grubu 0,34 puan katkı yaptı.
DAR GELİRLİNİN DERDİ MUTFAK
Temmuzda ara zam yapılmayan asgari ücretin alım gücü, 2026’nın ilk 10 ayında enflasyon karşısında 6 bin 63 lira azaldı. Böylece Ocak ayında 28 bin 75 TL olan asgari ücretin alım gücü 22 bin 12 TL’ye en düşük emekli aylığı 20 bin TL’den 15 bin 681 TL’ye geriledi.
Buna karşın Ekim ayı geçim araştırmalarına göre TÜRK-İŞ’in açıkladığı açlık sınırı 38 bin 24 TL, yoksulluk sınırı 123 bin 856 TL olarak hesaplandı. KAMU-AR’ın hesapladığı açlık sınırı ise 39 bin 853 TL’ye ulaştı.
DİSK-AR’ın enflasyon bülteninde artan kira, konut ve ulaşım giderlerinin düşük gelirli haneleri gıda harcamalarını kısmaya zorladığını belirtildi.
En düşük gelirli yüzde 20, toplam gelirin yüzde 6,4’ünü alırken harcamalarının yüzde 29,2’sini gıdaya ayırıyor.
En yüksek gelirli yüzde 20 ise toplam gelirin yüzde 48’ini alıyor ve harcamalarının yüzde 12,4’ünü gıdaya ayırıyor. Gıdanın bütçedeki payı, en düşük gelirli kesimde en yüksek gelirli kesimin iki katını aşıyor. DİSK-AR’ın bültenine göre 2005’ten bu yana genel fiyat düzeyi 37,2 katına, gıda fiyatları 55,1 katına çıktı.
SEFALET ZAMLARI BELLİ OLUYOR
Ekim ayı enflasyon verilerini açıklamasının ardından SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları için Temmuz – Ekim aylarını kapsayan 4 aylık dönemdeki enflasyon farkı yüzde 8,29 oldu. Memur ve emekli memurlar için dört aylık enflasyon farkı yüzde 1,21 olarak gerçekleşirken Ocak ayındaki yüzde 5 oranındaki toplu sözleşme zammıyla birlikte maaş zam oranı yüzde 6,26 olacak.
Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yıl sonu enflasyonu yüzde 28,4 olarak tahmin edilmişti. Merkez Bankasının son piyasa katılımcıları anketinde ise yılsonu enflasyonu yüzde 29,63 olarak bekleniyor.
2026 yılı enflasyonu OVP’ye göre gerçekleşirse, ocak ayında SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları yüzde 9,04, memur maaşları ve emekli memur aylıkları ise yüzde 7 oranında artacak.
Yılsonu enflasyonu Merkez Bankası piyasa katılımcıları anketine uygun çıkarsa ocak ayında SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıkları yüzde 10,08, memur maaşları ve emekli memur aylıkları ise yüzde 8,02 oranında artacak.
Kasım ve Aralık verileriyle kesinleşecek bu oranlar, emeklilerin yıllardır biriken gelir kayıplarını karşılamaktan uzak. Tüm Emekliler Sendikası’ndan yapılan açıklamada “Yıllardır uygulanan ekonomi politikaları, emeklilik sistemindeki yapısal sorunları çözmemiştir” denildi.
“Aylık bağlama oranlarının düşürülmesi, geçmiş gelir kayıplarının karşılanmaması ve emeklilerin milli gelirden yeterli pay alamaması, milyonlarca insanın yaşam koşullarını ağırlaştırmaktadır” denilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Enflasyon verileri üzerinden yapılan tartışmaların, bu yapısal sorunları görünmez kılmasına izin verilmemelidir. Emeklilerin ve emekçilerin yaşam koşullarını belirleyen ekonomi politikalarının sorumluluğu siyasi iktidardadır. Saray rejimi olarak nitelendirdiğimiz yönetim anlayışının bütçe tercihleri, gelir dağılımı politikaları ve emeklilik sistemine ilişkin kararları kamuoyu önünde sorgulanmalıdır. Sefaleti rakamlarla gizleyemezsiniz! Geçinemiyoruz.”
VERGİ VE HARÇLARA YÜZDE 27,83 ZAM
Üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) verilerine göre yeniden değerleme oranı da yüzde 27,83 oldu. AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, indirme yetkisini kullanmazsa 2027 yılında maktu harç ve cezalar yeniden değerleme oranında artacak. Trafik cezaları doğrudan yeniden değerleme oranına göre artırılırken pasaport, ehliyet, yurt dışı çıkış harçları ve motorlu taşıt vergileri de yeniden değerleme oranına göre belirleniyor. 2027 yılında yeniden değerleme oranı aynen uygulanırsa pasaport harçları 6 aya kadar olanlarda 2 bin 806,50 TL’den 3 bin 587,55 TL’ye çıkacak. Bin 250 TL olarak uygulanan yurt dışı çıkış harcı da yeniden değerleme oranında artırılırsa bin 598 TL olacak. Yurt dışından satın alınan telefonlar için IMEI kayıt harcı da 54 bin 258 TL’den 69 bin 358 TL’ye çıkacak. Ehliyet harçları yeniden değerleme oranında artarsa A sınıfında 2 bin 239,90 TL’den 2 bin 863,26 TL’ye, B sınıfında ise 6 bin 754,60 TL’den 8 bin 634,41 TL’ye yükselecek.
