Yeni Parti TBMM Grubu tarafından hazırlanan haftalık ekonomi raporunda, son dönemde yaşanan “fon krizi”nin piyasalara yansımalarına ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Raporda, hisse senetlerindeki hareketliliğin ardından finansal piyasalarda ortaya çıktığı öne sürülen etkiler çeşitli göstergeler üzerinden sıralandı.
Raporda, krizin özellikle Merkez Bankası rezervleri, döviz mevduatları, risk primi, takipteki krediler ve borsa şirketlerinin piyasa değerleri üzerindeki etkisine dikkat çekildi.
MERKEZ BANKASI REZERVLERİNDE GERİLEME
Rapora göre, 28 Ağustos-25 Eylül dönemini kapsayan dört haftada Merkez Bankası'nın döviz rezervi 17 milyar dolar azalarak 182,8 milyar dolardan 171,2 milyar dolara geriledi.
Aynı dönemde swap hariç net rezervin de 16 milyar dolar düşüşle 39,9 milyar dolara indiği belirtildi. Raporda, 25 Eylül-2 Ekim haftasında rezervlerdeki düşüşün sürdüğü ve toplam rezervin 166 milyar dolar seviyesine kadar gerilemiş olabileceği tahminine yer verildi.
DÖVİZ MEVDUATLARINDA ARTIŞ
Raporda, para piyasası fonlarında da önemli bir gerileme yaşandığı ifade edildi. Buna göre söz konusu dört haftalık dönemde para piyasası fonlarında bulunan tasarrufların 633 milyar lira azalarak 2 trilyon 301 milyar liradan 1 trilyon 677 milyar liraya düştüğü kaydedildi.
Aynı süreçte bankalardaki vadeli TL mevduatların 332 milyar lira arttığı, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarında ise 1 milyar dolarlık yükseliş yaşandığı belirtildi. Raporda, parite etkisi ve altın fiyatlarındaki değişimden arındırıldığında döviz mevduatlarındaki gerçek artışın 8 milyar dolara ulaştığı savunuldu.
TÜRKİYE'NİN RİSK PRİMİ YÜKSELDİ
Raporda Türkiye'nin 5 yıllık dolar cinsinden borçlanmasına ilişkin risk primindeki yükselişe de dikkat çekildi.
Ağustos sonunda 217,35 seviyesinde bulunan 5 yıllık CDS'in, fon krizinin ardından 34,75 puan artarak 252,10'a çıktığı belirtildi. Aynı dönemde 5 yıllık dolar tahvillerinin faizinin yüzde 6,59'dan yüzde 7,53'e yükseldiği aktarıldı.
Raporda ayrıca Hazine'nin 30 Eylül'de gerçekleştirdiği dolar cinsinden yeni borçlanmada yıllık faiz oranının yüzde 7,65 olduğu, yılın önceki dönemlerindeki borçlanmalarda ise faizlerin yüzde 6,4 ile yüzde 6,9 arasında gerçekleştiği ifade edildi.
TAKİPTEKİ KREDİLERDE ARTIŞ
Bankacılık sektöründeki gelişmeler de raporun başlıkları arasında yer aldı. BDDK verilerine dayandırılan değerlendirmede, bankaların tahsil edilemediği için takibe aldığı kredi tutarının eylül ayında 60 milyar lira arttığı belirtildi.
Buna göre takipteki kredilerin toplamı 844 milyar liradan 29 Eylül itibarıyla 904 milyar liraya yükseldi. Raporda, söz konusu artışın bir aylık dönemde yüzde 7'nin üzerinde olduğu kaydedildi.
BORSA DEĞERİNDE MİLYARLARCA LİRALIK KAYIP
Raporda, fon krizinin ardından borsada işlem gören hisselerin toplam değerindeki değişime de yer verildi. Yerli ve yabancı yatırımcıların elindeki halka açık hisselerin toplam değerinin yüzde 22,8 gerileyerek 9,5 trilyon liradan 7,3 trilyon liraya düştüğü belirtildi.
Bu düşüşün dolar bazında yaklaşık 44,3 milyar dolarlık değer kaybına karşılık geldiği ifade edildi.
BORSA ŞİRKETLERİNİN PİYASA DEĞERİ GERİLEDİ
Hisseleri Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değerinde de düşüş yaşandığı rapora yansıdı.
Raporda, şirketlerin toplam piyasa değerinin yüzde 23,9 azalarak 22,9 trilyon liradan 17,6 trilyon liraya gerilediği belirtildi. Böylece yaklaşık bir aylık süreçte şirketlerin toplam piyasa değerinde 108 milyar dolarlık erime yaşandığı ifade edildi.
