İsviçre’de bilim insanları, deprem oluşum sürecini daha iyi anlamak amacıyla kontrollü koşullarda binlerce küçük sarsıntı üretti. İsviçre Alpleri’nin derinliklerinde yürütülen deneyin, gelecekte deprem risklerinin daha doğru analiz edilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
YERALTI LABORATUVARINDA DENEY
Çalışma, İsviçre’nin Alpler bölgesinde yer alan BedrettoLab isimli özel bir yer altı laboratuvarında gerçekleştirildi. Furka Demiryolu Tüneli’ne bağlı 5,2 kilometrelik bir havalandırma tüneli içinde kurulu olan tesis, fay hatlarını doğrudan incelemek için tasarlandı.
“YERİN DERİNLİKLERİNİ GÖZLEMLEYEBİLİYORUZ”
Domenico Giardini, deneyin amacının Dünya’nın iç yapısında meydana gelen hareketleri anlamak olduğunu belirtti.
Giardini, yaklaşık 1,5 kilometre kalınlığında kaya kütlesinin altında çalıştıklarını vurgulayarak, “Fay hatlarını çok yakından gözlemleyebiliyor, nasıl ve ne zaman hareket ettiklerini inceleyebiliyor, hatta onları kontrollü şekilde harekete geçirebiliyoruz” dedi.
FAY HATTINA SU ENJEKSİYONU
“FEAR-2” adı verilen deney kapsamında Avrupa’nın farklı ülkelerinden gelen araştırmacılar, tünel içerisindeki kaya yapısına açılan sondaj deliklerinden yaklaşık 750 metreküp su enjekte etti.
Bu yöntemle mevcut fay hattının hareketinin tetiklenmesi ve yaklaşık 1 büyüklüğünde kontrollü bir deprem oluşturulması hedeflendi. Bilim insanları, yeni bir fay oluşturmadıklarını, yalnızca mevcut yapının hareketini kolaylaştırdıklarını ifade etti.
8 BİN KÜÇÜK SARSINTI OLUŞTU
Deney sırasında tünelde kimse bulunmazken tüm süreç uzaktan kontrol edildi. Çalışma sonunda hedeflenen bölgede yaklaşık 8 bin mikro deprem kaydedildi.
Sarsıntıların büyüklüğünün -5 ile -0,14 arasında değiştiği, hedeflenen 1 büyüklüğüne tam olarak ulaşılamasa da önemli bir veri seti elde edildiği belirtildi.
YENİ DENEYLER PLANLANIYOR
Araştırmacılar, elde edilen verilerin ilerleyen dönemde yapılacak yeni deneylerde daha kontrollü ve büyük ölçekli sarsıntılar üretmek için kullanılacağını açıkladı.
“DEPREMİ ANLARSAK RİSKİ AZALTIRIZ”
Bilim insanları, çalışmanın yüzeyde herhangi bir risk oluşturmadığını ve tamamen güvenli koşullarda yürütüldüğünü vurguladı.
Giardini, yer altı faaliyetlerinin önemine dikkat çekerek, “Belirli büyüklükte depremler üretmeyi öğrenirsek, onları nasıl önleyebileceğimizi de daha iyi anlarız” ifadelerini kullandı.