Dünya yazarı Özgür Erdursun, emeklilik için yaşı doldurmasına rağmen prim günü eksik olanların başvurabileceği yolları sıraladı. Erdursun, askerlik, doğum ve yurt dışı borçlanması ile isteğe bağlı sigorta gibi seçeneklerin yanı sıra, ödenen primlerin hangi sigortalılık statüsüne sayılacağının da emeklilik hesabında kritik olduğunu belirtti.
Emeklilik yaşını doldurmak, tek başına emeklilik için yeterli olmuyor. Sigortalının tabi olduğu mevzuata göre gerekli prim gününü de tamamlaması gerekiyor.
Erdursun, emeklilik için prim günü eksik olanların bu süreyi tamamlayabilmesi için başvurabileceği yöntemleri ele aldı. Erdursun'a göre sigortalılar çalışmaya devam ederek prim günlerini tamamlayabileceği gibi, şartları taşıması halinde askerlik, doğum ve diğer hizmet borçlanmalarından yararlanabiliyor. Yurt dışındaki sürelerin borçlanılması, isteğe bağlı sigorta ve daha önce durdurulmuş Bağ-Kur hizmetlerinin ihyası da diğer seçenekler arasında bulunuyor.
Ancak Erdursun, eksik prim hesabında yalnızca "kaç gün eksik olduğu" sorusuna odaklanılmaması gerektiğine dikkat çekti. Özellikle birden fazla sigortalılık statüsünde hizmeti bulunanların, ödeyecekleri primlerin hangi statüye sayılacağını da hesaplaması gerekiyor.
Erdursun, özellikle 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olan ve çalışma hayatında SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında hizmeti bulunanlar açısından son 2520 günlük fiili hizmet süresine dikkat çekti.
2829 sayılı Kanun'un 8'inci maddesine göre son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde hangi statüde daha fazla hizmet bulunuyorsa emeklilik şartları o statüye göre belirleniyor. Hizmetlerin eşit olması halinde ise son tabi olunan statü esas alınıyor.
Bu nedenle son 2520 günlük süredeki 1261 gün hesabı önem taşıyor. Erdursun, SSK'dan emekli olmayı planlayan bir kişinin eksik primlerini tamamlarken kontrolsüz şekilde Bağ-Kur kapsamında prim ödemesinin emeklilik planını değiştirebileceği uyarısında bulundu.
İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olanlarda ise son 2520 gün kuralı uygulanmıyor. Bu kişilerde çalışma hayatının tamamında en fazla sigortalılığın geçtiği statü esas alınıyor.
EKSİK PRİM GÜNÜ NASIL TAMAMLANABİLİR?
Erdursun'un aktardığı seçeneklerden biri hizmet borçlanması. 5510 sayılı Kanun'un 41'inci maddesinde borçlanılabilecek süreler arasında askerlik ve doğum borçlanmasının yanı sıra aylıksız izin, doktora ve tıpta uzmanlık, avukatlık stajı, belirli şartlarda tutukluluk ve gözaltı, grev ve lokavt süreleri gibi çeşitli dönemler de bulunuyor.
Kısmi süreli çalışanların ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri de belirli şartlarla borçlanılabiliyor.
Erdursun'un hesabına göre 2026 yılında brüt asgari ücret 33 bin 30 lira. Günlük prime esas kazanç 1.101 lira olarak hesaplanırken, doğum borçlanması dışındaki borçlanmalarda yüzde 45 oranı uygulanıyor.
Buna göre günlük en düşük borçlanma tutarı 495,45 lira, en yüksek tutar ise 4 bin 459,05 lira.
Örneğin 540 günlük askerlik süresinin tamamının asgari tutardan borçlanılması halinde ödenecek miktar 267 bin 543 lira oluyor.
Ancak sigortalının borçlanabileceği sürenin tamamını satın alması gerekmiyor. Emeklilik için 300 güne ihtiyacı olan ve 540 günlük askerlik süresi bulunan bir kişi, yalnızca 300 günlük süreyi borçlanabiliyor.
Doğum borçlanmasında ise oran yüzde 32 olarak uygulanıyor. 2026 yılı için günlük en düşük doğum borçlanması 352,32 lira olarak hesaplanıyor.
BORÇLANILAN SÜRE HANGİ STATÜYE SAYILIYOR?
Erdursun'un dikkat çektiği bir diğer konu ise borçlanılan sürenin hangi sigortalılık statüsüne dahil edileceği.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki borçlanmalarda, kanunda yer alan özel durumlar dışında borçlanılan süreler başvuru tarihindeki son sigortalılık statüsüne göre değerlendiriliyor.
Buna göre son olarak 4/a kapsamında çalışan bir kişinin borçlanması 4/a, 4/b kapsamında olan kişinin borçlanması ise 4/b kapsamında değerlendirilebiliyor. Kamu görevlilerinin aylıksız izin süreleri gibi bazı özel borçlanmalarda ise farklı kurallar uygulanıyor.
Ayrıca sigortalılık başlangıcından önce geçen askerlik gibi bazı sürelerin borçlanılması, sigortalılık başlangıç tarihini geriye çekebiliyor. Bu durum kişinin tabi olduğu emeklilik şartlarını da değiştirebiliyor.
Yurt dışında geçen sürelerin borçlanılması da eksik prim gününü tamamlamanın yollarından biri.
Erdursun, yurt dışı borçlanmasında önemli bir ayrıntıya dikkat çekti: Ağustos 2019'dan itibaren yapılan yurt dışı borçlanmaları 4/b, yani Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor.
Bu nedenle SSK'dan emekli olmayı planlayanların yurt dışı borçlanması yaparken bu günlerin Bağ-Kur hizmeti olarak hesaba katılacağını dikkate alması gerekiyor.
2026 yılında yurt dışı borçlanmasının günlük tutarı da 495,45 lira ile 4 bin 459,05 lira arasında değişiyor. Bin günlük sürenin asgari tutardan borçlanılması halinde maliyet 495 bin 450 lira oluyor.
Geçmişte borçlanabileceği bir süre bulunmayanlar için bir başka seçenek isteğe bağlı sigorta.
2026 yılında genel isteğe bağlı sigorta prim oranı yüzde 33. Brüt asgari ücret üzerinden aylık en düşük prim 10 bin 899,90 lira olarak hesaplanıyor.
Ancak isteğe bağlı sigorta kapsamında ödenen primler 4/b, yani Bağ-Kur hizmeti sayılıyor.
Bu nedenle özellikle SSK'dan emekli olmayı planlayan ve son 2520 gün hesabına tabi olanların uzun süre isteğe bağlı sigorta primi ödemesi emeklilik statüsünü etkileyebiliyor.
Daha önce prim borcu nedeniyle durdurulmuş Bağ-Kur hizmetleri de belirli şartlarla yeniden kazanılabiliyor.
Erdursun'un aktardığına göre 30 Nisan 2021 ve öncesine ilişkin prim borçları nedeniyle durdurulan hizmetler için daha sonra ihya talebinde bulunulabiliyor. 2026 yılında ihya hesabında da günlük yüzde 45 oranı uygulanıyor.
Burada hizmet borçlanmasından farklı bir uygulama bulunuyor. Askerlik veya doğum borçlanmasında ihtiyaç duyulan kadar gün satın alınabilirken, Bağ-Kur ihyasında durdurulmuş sürenin tamamının ihya edilmesi gerekiyor.
Örneğin 1.500 günlük silinmiş Bağ-Kur hizmeti bulunan ancak emeklilik için 400 güne ihtiyacı olan bir kişi yalnızca 400 günü ihya edemiyor. 1.500 günün tamamını ihya etmesi gerekiyor.
Asgari tutardan hesaplandığında 1.500 günlük ihyanın maliyeti 743 bin 175 lira oluyor.
"ÖNCE EMEKLİLİK STATÜSÜNÜ HESAPLAYIN"
Erdursun'un değerlendirmesine göre eksik prim gününü tamamlamak isteyenlerin yalnızca ödenecek tutara bakmaması gerekiyor. Özellikle 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olan ve birden fazla statüde hizmeti bulunanların, ödeyecekleri primlerin emeklilik statülerini nasıl etkileyeceğini önceden hesaplaması gerekiyor.
Bu kapsamda emeklilik hesabında üç sorunun birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor: Kaç gün prim eksik, bu günler hangi yöntemle tamamlanabilir ve ödenecek primler hangi sigortalılık statüsüne sayılacak?
Erdursun, eksik prim gününü tamamlamanın yanı sıra primlerin SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı kapsamında değerlendirilmesinin de emeklilik koşullarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
