Yunanistan ile Güney Kıbrıs'ı deniz altından elektrik kablosuyla birbirine bağlamayı amaçlayan Great Sea Interconnector projesi, Türkiye ile Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Fransız şirketlerin yürüttüğü projede görev alan gemi için hem Türkiye hem de Yunanistan'ın yetki iddiasında bulunması dikkat çekti. Türkiye, araştırma faaliyetlerinin kendi kıta sahanlığında ve Türk makamlarının onayıyla gerçekleştirileceğini duyururken, Atina yönetimi aynı bölge için izni kendisinin verdiğini savundu.
TÜRKİYE'DEN NAVTEX: 'MUVAFAKATİMİZ ALINDI'
Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Seyir Hidrografi ve Oşinografi Daire Başkanlığı tarafından yayımlanan NAVTEX'te, Fransız şirketine ait Abeille Marengo isimli geminin 10 Kasım-19 Mart tarihleri arasında belirlenen koordinatlarda sualtı kablosu döşeme çalışmalarına yönelik araştırma yapacağı bildirildi.
Duyuruda, faaliyetlerin Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı içerisinde kalan bir bölgede gerçekleştirileceği belirtildi. NAVTEX metninde, araştırmaların Türk makamlarıyla koordine edildiği ve Türkiye'nin muvafakat verdiği hatlar boyunca yürütüleceği ifade edildi.
Açıklamada ayrıca Türkiye'nin 18 Mart 2020 tarihinde A/74/757 sayılı bildirimle Birleşmiş Milletlere ilettiği Doğu Akdeniz'deki kıta sahanlığı sınırlarına atıfta bulunuldu. Söz konusu sınırlar, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasının ardından BM'ye bildirilmişti.
Türkiye'nin duyurusunda özellikle "muvafakat" ifadesinin kullanılması, Fransız gemisinin faaliyetleri için Türk makamlarından onay alındığı şeklinde yorumlandı.
YUNANİSTAN'DAN KARŞI HAMLE: 'İZNİ BİZ VERDİK'
Türkiye'nin NAVTEX ilanının ardından Yunanistan da aynı koordinatlarda yetkili tarafın kendisi olduğunu ileri sürdü.
Atina yönetimi, Fransız şirkete söz konusu faaliyetler için gerekli iznin Yunan makamları tarafından verildiğini savunarak 6 Kasım tarihli karara işaret etti. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da daha önce yaptığı açıklamada Fransız şirketle izin sürecinin tamamlandığını duyurmuştu.
Yunanistan, Türkiye'nin yayımladığı NAVTEX'in geçersiz olduğunu ileri sürerek Ankara'nın söz konusu bölgede yetkili olmadığını savundu.
Böylece aynı araştırma faaliyeti için iki ülkenin de kendi yetki alanı içerisinde işlem yapıldığı yönünde açıklamalarda bulunması, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları tartışmasını yeniden hareketlendirdi.
EMEKLİ TÜMAMİRAL BAĞCIOĞLU: 'CİDDİ BİR ÇELİŞKİ YARATIR'
Emekli Tümamiral Yankı Bağcıoğlu, Türkiye ve Yunanistan'ın açıklamaları arasındaki farklılığa dikkat çekerek gelişmenin Türkiye'nin kıta sahanlığı hakları açısından önem taşıdığını belirtti.
Fransız tarafının Türkiye'den usulüne uygun şekilde resmi izin talep etmiş ve bu izin verilmiş olması halinde bunun önemli bir kazanım olabileceğini ifade eden Bağcıoğlu, şu değerlendirmede bulundu:
"Şayet Fransız tarafı Türkiye'den usulüne uygun resmi izin talep etmiş ve bu izin verilmişse, söz konusu gelişme Türkiye'nin kıta sahanlığı haklarının fiilen tanınması bakımından önemli bir kazanım olacaktır."
Bağcıoğlu, Fransız şirketin aynı araştırma faaliyetleri için Yunan makamlarından da izin almış olmasının ise farklı bir tablo ortaya çıkaracağına işaret etti. Bu durumun Türkiye'nin kıta sahanlığı hakları bakımından ciddi bir çelişki oluşturabileceğini vurguladı.
KRİTİK SORU: TÜRKİYE'DEN İZİN Mİ İSTENDİ, BİLDİRİM Mİ YAPILDI?
Gelişmenin ardından Cumhuriyet, NAVTEX'te yer alan muvafakat ifadesinin ne anlama geldiğini açıklığa kavuşturmak amacıyla Dışişleri Bakanlığına ve Fransa'nın Ankara Büyükelçiliğine sorular yöneltti.
Dışişleri kaynakları, muvafakat talebinin hangi taraftan ve hangi yöntemle iletildiğine ilişkin soruya, "Bize Fransa Büyükelçiliği yazılı nota iletti. Biz de aynı şekilde izin verdik" yanıtını verdi.
Ancak yazılı notayla doğrudan izin talep edilip edilmediğinin netleştirilmesi amacıyla yöneltilen soruya yanıt verilmedi.
Tartışmanın merkezinde ise denizcilik faaliyetlerinde izin alınması ile seyir güvenliği kapsamında bilgilendirme yapılması arasındaki fark bulunuyor. Çünkü deniz altı araştırmaları ve kablo döşeme çalışmaları öncesinde deniz trafiğinin güvenliği için rutin bildirimler de gerçekleştirilebiliyor.
Fransa'nın Ankara Büyükelçiliği de Fransız şirketin Türkiye'den resmi izin mi istediği yoksa yalnızca faaliyetlerine ilişkin bildirimde mi bulunduğu sorusunu yanıtsız bıraktı.
Böylece Great Sea Interconnector projesi kapsamında yürütülen araştırmaların hangi ülkenin onayıyla gerçekleştirildiği ve Fransız tarafının iki ülkeyle nasıl bir izin süreci yürüttüğü konusundaki soru işaretleri giderilemedi.
