Güneş enerjisinin yaygınlaşmasıyla birlikte kullanım ömrünü tamamlayan panellerin oluşturacağı atık miktarı da büyüyor. Avustralya’da 2050 yılına kadar kullanım dışı kalan güneş panellerinin toplam ağırlığının 1 milyon tonu aşması beklenirken, bu panellerin içerisinde yüzlerce ton gümüş bulunduğu belirtiliyor.
Cam ve alüminyum gibi malzemeler panellerden daha kolay ayrıştırılabilirken, güneş hücrelerinin içindeki gümüşün geri kazanılması daha karmaşık işlemler gerektiriyor.
HER PANELİN İÇİNDE DEĞERLİ METAL BULUNUYOR
Güneş panellerinde gümüş, elektrik akımının verimli şekilde iletilmesini sağlayan hücrelerin üretiminde kullanılıyor. Kullanım ömrünü tamamlayan panellerde gümüş yoğunluğunun yaklaşık 300 ila 500 ppm seviyesinde olduğu belirtiliyor.
Bazı durumlarda bu yoğunluk, gümüş çıkarmak amacıyla işletilen madenlerdeki cevher oranlarıyla karşılaştırılabilecek seviyelere ulaşabiliyor.
Tek bir güneş panelinde yaklaşık 20 gram gümüş bulunabiliyor. Tek başına düşük görünen bu miktar, milyonlarca panel bir araya geldiğinde yüzlerce tonluk bir kaynağa dönüşüyor.
Avustralya’da gelecekte oluşması beklenen panel atıkları içerisinde 300 ila 500 ton arasında gümüş bulunabileceği hesaplanıyor.
CAM VE ALÜMİNYUM KOLAY, GÜMÜŞ ZOR
Kullanım dışı panellerin geri dönüşümünde cam ve alüminyum daha kolay ayrıştırılabiliyor. Ancak güneş hücrelerinin içerisinde bulunan gümüşü çıkarmak daha karmaşık ve maliyetli işlemler gerektiriyor.
Bu nedenle panellerdeki değerli metalin önemli bir bölümü mevcut geri dönüşüm yöntemleriyle ekonomiye kazandırılamıyor.
GÜMÜŞÜN YÜZDE 97’SİNDEN FAZLASI GERİ KAZANILDI
Avustralya’daki Newcastle Üniversitesi araştırmacıları, güneş paneli atıklarındaki gümüşü geri kazanabilmek için madencilik sektöründe kullanılan köpük flotasyonu yöntemini uyarladı.
Kullanım dışı paneller önce parçalanıp öğütülüyor. Ardından elde edilen malzeme su ve hava kullanılarak işleniyor. Gümüş içeren parçacıkların hava kabarcıklarına tutunması sağlanarak diğer malzemelerden ayrılması mümkün hale geliyor.
Yapılan araştırmalarda yöntemin gümüşün yüzde 97’sinden fazlasını geri kazanabildiği ortaya konuldu.
Daha sonraki sürekli pilot ölçekli çalışmalarda ise yaklaşık yarım ton kullanım dışı güneş paneli işlendi ve gümüşün neredeyse tamamının geri kazanılabildiği bildirildi.
BÜYÜK MİKTARDA ASİDE GEREK KALMIYOR
Yeni yöntemin öne çıkan özelliklerinden biri de gümüşün çıkarılması için büyük miktarda asit kullanımına ihtiyaç duyulmaması.
Araştırmacılar, yöntemin daha büyük ölçekte uygulanmasının ekonomik olarak mümkün olup olmadığını belirlemek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
ATIK PANELLER GELECEĞİN GÜMÜŞ KAYNAĞI OLABİLİR
Güneş paneli atıklarının önümüzdeki yıllarda hızla artması beklenirken, geri dönüşüm yöntemlerinin ekonomik hale gelmesi halinde bugün çöpe giden paneller önemli bir gümüş kaynağına dönüşebilir.
Avustralya’da kullanım dışı kalacak panellerin içerisinde 300 ila 500 ton arasında gümüş birikebileceği hesaplanırken, geliştirilen yöntemle bu değerli metalin yeniden ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
