CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, gençlerin eğitimden istihdama, beyin göçünden madde bağımlılığına kadar uzanan sorunlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Gençlik ve Spor Bakanlığının 2027 yılı bütçe teklifinin görüşüldüğü Plan ve Bütçe Komisyonunda konuşan Avşar, iktidarın 25 yıllık süreçte hazırladığı gençlik bütçelerine ve değişen bakanlara rağmen gençlerin temel sorunlarının çözülemediğini savundu.
Gençlik politikalarının mevcut durumunu eleştiren Avşar, trilyonlarca liralık harcamaya rağmen sorunların ortadan kalkmadığını, aksine yeni sorun alanlarının ortaya çıktığını belirterek bütçe teklifinde yeterince yer bulmadığını söylediği başlıklara dikkat çekti.
“GENÇLER, NÜFUSUMUZUN EN STRATEJİK KESİMİ”
TÜİK verilerine atıfta bulunan Avşar, 1 Ekim 2026 itibarıyla 15-29 yaş grubundaki gençlerin sayısının 19,3 milyonu aştığını ve toplam nüfusun yüzde 22,3'ünü oluşturduğunu ifade etti.
Genç nüfusun ülkenin en üretken ve stratejik insan kaynağı olduğunu vurgulayan Avşar, gençlerin sorunlarının Türkiye'nin geleceği açısından öncelikli mesele olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
“25 BÜTÇE HAZIRLADINIZ, PEKİ NE DEĞİŞTİ?”
AKP iktidarları döneminde 25 gençlik bütçesi hazırlandığını ve sekiz kez bakan değişikliği yaşandığını hatırlatan Avşar, bu süreçte harcanan kaynaklara rağmen gençlerin sorunlarının çözüme kavuşturulamadığını dile getirdi.
Avşar, konuşmasında şu soruları yöneltti:
- Gençlerin suça sürüklenmesinin önüne geçilebildi mi, yoksa yeni nesil suç örgütleri mi ortaya çıktı?
- Sanal bahis, kumar ve uyuşturucu kullanımında azalma sağlandı mı?
- Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin durumu tespit edilebildi mi?
- Nitelikli gençlerin yurt dışına göç etmesi önlenebildi mi?
- Genç işsizliği azaltılabildi mi?
- Üniversite mezunlarının eğitim aldıkları alanlar dışında düşük ücretli işlerde çalışmasının önüne geçilebildi mi?
- Üniversiteyi terk eden, kaydını donduran veya hiç kayıt yaptırmayan gençlerin sayısı düşürülebildi mi?
- Kamuya alımlarda mülakat yerine liyakat esaslı bir sistem oluşturulabildi mi?
Bu soruların yanıtlanması gerektiğini belirten Avşar, mevcut tablo karşısında hangi bütçe kaleminin ve hangi performans göstergesinin başarı olarak değerlendirileceğinin sorgulanması gerektiğini ifade etti.
“GENÇLERİ FAALİYETLERDE DOLGU MALZEMESİ OLARAK KULLANMAYIN”
Gençlik politikalarında yalnızca bütçe büyüklüğünün, etkinlik sayısının veya katılımcı oranlarının başarı ölçütü olamayacağını savunan Avşar, faaliyetlerin niteliğine dikkat çekti.
Gençlerin etkinliklere yalnızca salonları doldurmak amacıyla yönlendirilmesinin gerçek bir gençlik politikası olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Avşar, gençlik çalışmalarının siyasi organizasyonlara dönüştürülmesini de eleştirdi.
Avşar, iktidara yönelik eleştirisinde, “25 yıl sonra gençlerimiz ve geleceğimiz güvende, gençler geleceğe umutla bakıyor diyebiliyor musunuz?” sorusunu yöneltti.
GENÇLİK FAALİYETLERİNDE HEDEF YÜZDE 1 Mİ?
2027 yılı bütçe teklifindeki performans göstergelerini de değerlendiren Avşar, Gençlerin Kişisel ve Sosyal Gelişimi Alt Programı'nın beşinci göstergesine dikkat çekti.
Söz konusu göstergede, gençlik ve spor alanında yürütülen projelere katılan gençlerin toplam genç nüfusa oranının 2026 yılı için yüzde 1 olarak tahmin edildiğini aktaran Avşar, bu oranın gençlik politikalarının kapsamı ve hedefleri bakımından önemli bir gösterge olduğunu söyledi.
“GENÇLİK KRİZİ ÇOK KATMANLI BİR HALE GELDİ”
Türkiye'nin gençlik alanında derin ve çok boyutlu sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Avşar, gençlerin yalnızca istatistiklerdeki rakamlardan ibaret görülmemesi gerektiğini ifade etti.
Gençlerin suç örgütleri, uyuşturucu ve madde bağımlılığı, yoksulluk, işsizlik ve gelecek kaygısı gibi sorunlarla mücadele ettiğini kaydeden Avşar, mevcut tablonun kayıp bir kuşak riski oluşturduğunu dile getirdi.
BEYİN GÖÇÜNDE ARTIŞ: “BU GÖÇ NEREYE?”
Gençlerin yurt dışına yönelmesinin önemli sorunlardan biri olduğunu belirten Avşar, TÜİK verilerine göre beyin göçü oranının son 10 yılda 0,6 puan arttığını, 2025 yılında ise yüzde 2,2'ye ulaştığını aktardı.
Özellikle yüksek nitelikli bölümlerden mezun olan gençlerin yurt dışına gittiğine dikkat çeken Avşar, moleküler biyoloji ve genetik mezunlarında beyin göçü oranının yüzde 13,1, işletme mühendisliğinde yüzde 13 olduğunu; elektronik, matematik, biyokimya ve fizik mühendisliği gibi alanlarda ise yüzde 10'un üzerine çıktığını belirtti.
“NE EĞİTİMDE NE İSTİHDAMDA OLAN GENÇLERİN DURUMU NEDEN GÖRMEZDEN GELİNİYOR?”
Avşar, ne eğitimde ne de istihdamda bulunan gençlerin durumunu da gündeme getirdi. OECD ortalamasının yaklaşık iki katı seviyesinde olduğunu ve genç nüfusun yaklaşık üçte birine karşılık geldiğini belirttiği bu kesime yönelik bütçe teklifinde yeterli performans göstergesi bulunup bulunmadığını sorguladı.
Gençlerin eğitim ve çalışma hayatının dışında kalmasının yapısal bir sorun olduğuna işaret eden Avşar, bu alanda somut ve kapsamlı politikalar geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
GENÇ İŞSİZLİĞİ YÜZDE 14,8'E YÜKSELDİ
Genç işsizliğinin giderek kronikleştiğini ifade eden Avşar, TÜİK'in Eylül 2026 dönemi iş gücü istatistiklerini paylaştı.
Verilere göre genel işsizlik oranının yüzde 8,4 olduğunu belirten Avşar, 15-24 yaş grubundaki genç nüfusta işsizlik oranının bir önceki aya göre 1,6 puan artarak yüzde 14,8'e yükseldiğini kaydetti.
“TÜRKİYE, GENÇLERDEN OLUŞAN SUÇ ÖRGÜTLERİNİN AVRUPA'YA YAYILDIĞI BİR ÜLKE HALİNE GELDİ”
Gençlerin suç örgütleriyle ilişkisine de değinen Avşar, Türkiye'nin uluslararası organize suç yapılanmaları açısından karşı karşıya olduğu tabloya dikkat çekti.
2025 Küresel Organize Suç Endeksi verilerini hatırlatan Avşar, Türkiye'nin 193 ülke arasında Avrupa'da ilk, dünya genelinde ise 10'uncu sırada yer aldığını belirtti. Gençlerin çeteleşme ve suç ağlarına yönelmesinin önemli bir toplumsal sorun olduğunu ifade etti.
GENÇLER UYUŞTURUCU, ÇETELEŞME VE KUMARIN KUŞATMASINDA
Uyuşturucu, çeteleşme, kumar ve yasa dışı bahis konularını birlikte değerlendiren Avşar, gençlerin dört temel risk alanıyla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Ekonomik sıkıntı yaşayan gençlerin kolay para kazanma umuduyla sanal bahis ve kumar sitelerine yöneldiğini belirten Avşar, bu durumun yalnızca maddi kayıplara yol açmadığını, aynı zamanda gençlerin sosyal yaşamını ve gelecek beklentilerini de olumsuz etkilediğini savundu.
Gençlerin eğitimden ve üretimden uzaklaşmasının bu tür riskleri artırdığını ifade eden Avşar, sorunun yalnızca güvenlik tedbirleriyle çözülemeyeceğini, temel nedenlere yönelik politikaların geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.
ÜNİVERSİTEYİ KAZANAN GENÇLER NEDEN KAYIT YAPTIRMIYOR?
Üniversite eğitimi sırasında yaşanan ekonomik güçlüklerin de gençlerin geleceğini etkilediğini belirten Avşar, barınma ve geçim maliyetleri nedeniyle üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptıramayan, kaydını donduran veya eğitimini yarıda bırakan gençlerin bulunduğuna dikkat çekti.
Eğitim hakkına erişimde ekonomik koşulların belirleyici hale gelmesinin önemli bir sorun olduğunu vurguladı.
“LİYAKAT YERİNE MÜLAKAT GENÇLERİN UMUDUNU KIRIYOR”
Kamu personeli alımlarında mülakat uygulamasını da eleştiren Avşar, seçim döneminde verilen mülakatı kaldırma sözünün yerine getirilmediğini ifade etti.
Mülakat sisteminin gençler arasında fırsat eşitliğini zedelediğini ve kamuya alımlarda torpil tartışmalarına neden olduğunu savunan Avşar, gençlerin emeklerinin ve yeterliliklerinin esas alınması gerektiğini belirtti.
AVŞAR'DAN KAPSAMLI GENÇLİK POLİTİKASI ÇAĞRISI
Konuşmasının son bölümünde gençlik sorunlarının çözümü için önerilerini sıralayan Cem Avşar, mevcut politikaların yeniden ele alınması ve çok boyutlu bir gençlik stratejisinin oluşturulması gerektiğini söyledi.
Avşar'ın çözüm önerileri arasında şunlar yer aldı:
- Beyin göçünü önlemek amacıyla yüksek nitelikli iş gücüne yönelik istihdam programlarının hazırlanması.
- Ne eğitimde ne istihdamda olan gençler için bireysel ve yapısal destek programlarının uygulanması.
- Eşitlikçi ve özgürlükçü kamusal politikaların geliştirilmesi.
- Madde bağımlılığıyla mücadele için özel araştırmalar yapılması ve kapsamlı tedbir paketlerinin hazırlanması.
- Genç işsizliğiyle mücadele amacıyla bütçenin yüzde 10'unun bu alana ayrılması.
- Toplum temelli rehabilitasyon merkezlerinin kurulması.
- Kamuya personel alımlarında mülakat yerine liyakat ilkesinin esas alınması.
- Yalnızca güvenlik odaklı uygulamalar yerine suç ve bağımlılığın temel nedenlerini ortadan kaldıracak politikaların geliştirilmesi.
- Çok taraflı ve çok boyutlu bir gençlik vizyonu ve stratejisinin oluşturulması.
- Gençlerin politikaların yalnızca hedef kitlesi değil, karar alma ve uygulama süreçlerinin aktif öznesi haline getirilmesi.
Avşar, gençlerin sorunlarının çözümü için günübirlik uygulamalar yerine kalıcı, kapsayıcı ve bütüncül politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
