CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yazılı olarak yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na soru önergesi sundu. Öztunç, ABD'de görülen Reza Zarrab davasında ortaya atılan iddialar ve bu sürecin Türkiye'ye yansımalarına ilişkin 12 soru yöneltti.
ABD'DEKİ DAVA SÜRECİNE DİKKAT ÇEKTİ
Önergesinde, ABD'de yürütülen yargılama sürecinde Reza Zarrab'ın İran'a yönelik yaptırımların delinmesine ilişkin kurulan sistemde yer aldığını kabul ederek itirafçı olduğunu hatırlatan Öztunç, mahkemede dönemin bazı kamu görevlileri ve siyasi isimlerine yönelik rüşvet iddialarının da gündeme geldiğini belirtti.
Öztunç, ABD'de bu iddialar doğrultusunda yargılamalar yapılırken, Türkiye'de aynı olaylarla ilgili kamu görevlileri veya siyasiler hakkında etkin bir adli sürecin işletilmediğini savundu.
MALİ İNCELEME YAPILIP YAPILMADIĞINI SORDU
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yanıtlamasını istediği sorular arasında, ABD'deki dava kapsamında kamu kurumları ve kamu bankalarına yönelik iddialarla ilgili herhangi bir idari ya da mali inceleme yapılıp yapılmadığı da yer aldı.
Öztunç ayrıca, ABD mahkemelerinde gündeme gelen rüşvet, kara para, usulsüz para ve altın transferi iddialarının Türkiye'de araştırılıp araştırılmadığını ve bu kapsamda ABD makamlarından bilgi ve belge talep edilip edilmediğini sordu.
HALKBANK VE EKONOMİK ETKİLER GÜNDEMDE
Soru önergesinde Halkbank'ın ABD'de devam eden yargılama sürecinin Türkiye'ye doğrudan veya dolaylı mali yük getirip getirmediği, kamu bankalarının uluslararası itibarı ile dış finansmana erişiminin bu süreçten etkilenip etkilenmediği de Bakan Şimşek'e yöneltilen sorular arasında yer aldı.
Öztunç, uluslararası yaptırımların ihlal edildiği iddialarına karşı son yıllarda hangi ilave önlemlerin alındığının açıklanmasını isterken, kamuoyunda uzun süredir tartışılan iddiaların tüm yönleriyle aydınlatılması amacıyla yeni bir inceleme başlatılıp başlatılmayacağını da sordu.
12 SORULUK ÖNERGE
CHP'li Öztunç, önergesinde ayrıca ABD yargı makamlarınca Türkiye'ye resmi kanallardan herhangi bir bilgi veya belge iletilip iletilmediği, Reza Zarrab'ın ABD mahkemelerinde verdiği ifadelerin Türk adli makamlarınca delil ya da ihbar niteliğinde değerlendirilip değerlendirilmediği ve ABD'de mahkûmiyet kararları verilen olaylarla ilgili Türkiye'de neden herhangi bir kamu görevlisi veya siyasi hakkında dava açılmadığına ilişkin hukuki gerekçelerin açıklanmasını talep etti.
Öztunç soru önergesinin girişinde şunları söyledi:
ABD savcıları, Zarrab'ın İran'a yönelik ambargoları delmek amacıyla uluslararası bir para transfer ağı kurduğunu, bu ağda Türkiye'deki kamu bankalarının ve üst düzey siyasi isimlerin de rol oynadığını ileri sürmüştü. ABD’de görülen yargılama sürecinde Reza Zarrab, yaptırımların delinmesi amacıyla kurulan sistemde görev aldığını kabul etmiş, savcılıkla iş birliğine giderek itirafçı oldu. Mahkemede verdiği ifadelerde dönemin Ekonomi Bakanına milyonlarca avro ve dolar tutarında rüşvet verdiğini, İran'la yapılan altın ve enerji ticaretinin siyasi koruma altında yürütüldüğünü söylemiş ve Türkiye’deki bazı kamu görevlilerine milyonlarca dolar ve avro tutarında rüşvet verdiğini beyan etmiştir. ABD yargısı bu beyanları ve sunulan delilleri değerlendirerek söz konusu suçlamaları yargılamaya konu etmiş, Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla mahkûm edilmiş, Halkbank hakkında da yıllarca süren bir dava yürütülmüştür.
Reza Zarrab dosyası yalnızca bir "ambargo delme" davası değil, aynı zamanda devlet-sermaye ilişkilerinin ve siyasal iktidarın sermaye gruplarıyla kurduğu bağların ortaya çıktığı görülmüştür.
Buna karşın, Türkiye’de aynı olaylar kapsamında rüşvet aldığı iddia edilen, kamu gücünü kullanarak bu sisteme destek verdiği öne sürülen hiçbir kamu görevlisi veya siyasi hakkında etkin bir adli süreç işletilmemiş, dosyalar kapatılmış ve herhangi bir mahkûmiyet kararı verilmemiştir.
Aynı olay, aynı kişiler ve aynı iddialar bakımından ABD’de suç olarak değerlendirilen fiillerin Türkiye’de neden yargı konusu yapılmadığı, Türk yargısının bu iddiaları hangi hukuki gerekçelerle soruşturmadığı ve kamuoyunda oluşan çifte standart algısının nasıl giderileceği açıklığa kavuşturulması gereken önemli bir kamu yararı meselesidir.
İşte Öztunç'un Bakan Şimşek'e yönelttiği o sorular...
1. ABD’de görülen Reza Zarrab davasında Türkiye’deki kamu kurumları ve kamu bankalarına ilişkin ortaya atılan iddialar hakkında Bakanlığınız tarafından herhangi bir idari inceleme veya denetim yapılmış mıdır?
2. ABD mahkemelerinde dile getirilen ve kamuoyuna yansıyan rüşvet, kara para, usulsüz para ve altın transferi iddiaları doğrultusunda Türkiye’de herhangi bir mali inceleme başlatılmış mıdır? Rüşvet, kara para, usulsüz para ve altın transferi gibi işlemleri ABD mahkemeleri suç sayarken, Türk yargısı bunu normal mi karşılamaktadır?
3. Halkbank’ın ABD’de devam eden yargılama sürecinin sona ermesine ilişkin yapılan anlaşmanın Türkiye Cumhuriyeti’ne doğrudan veya dolaylı mali yükümlülüğü olmuş mudur? Olduysa tutarı ne kadardır?
4. ABD’deki dava sürecinde Türkiye’deki kamu bankalarının uluslararası yaptırımların ihlalinde rol aldığı yönündeki iddialar hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir?
5. Söz konusu süreç nedeniyle kamu bankalarının uluslararası itibarı, dış finansmana erişimi veya mali yapısı olumsuz etkilenmiş midir? Etkilenmişse bunun ekonomik maliyeti ne kadardır?
6. Bakanlığınız, ABD mahkemelerinde ortaya çıkan iddiaların aydınlatılması amacıyla Reza Zarrab dosyasında bahsi geçen para transferleri, altın transferi ve finansal işlemler Türkiye’deki mali denetim mekanizmalarınca incelenmiş midir? ABD’li makamlardan Reza Zarrab’ın itirafları doğrultusunda bilgi ve belge talep edilmişimdir?
7. Uluslararası yaptırımların ihlal edildiği iddiaları nedeniyle Türkiye’nin finansal sistemi ve kamu bankalarının benzer risklerle karşılaşmaması için son yıllarda hangi ilave tedbirler alınmıştır?
8. Kamuoyunda uzun yıllardır tartışılan bu iddiaların tüm yönleriyle açıklığa kavuşturulması amacıyla Bakanlığınız yeni bir inceleme veya araştırma başlatmayı planlamakta mıdır?
9. ABD yargı makamlarının dosyaya ilişkin paylaştığı bilgi ve belgelerden Türkiye Cumhuriyeti makamlarına resmi kanallarla iletilenler bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa bunlar doğrultusunda herhangi bir işlem yapılmış mıdır?
10. Reza Zarrab’ın ABD mahkemelerinde yemin altında verdiği ve rüşvet iddialarını içeren ifadeleri Türkiye Cumhuriyeti adli makamlarınca delil veya ihbar niteliğinde değerlendirilmiş midir?
11. ABD’de mahkeme kararlarına konu olan ve suç teşkil ettiği kabul edilen fiillerin Türkiye’de soruşturulmamasının hukuki gerekçesi nedir?
12. Aynı olay nedeniyle ABD’de mahkûmiyet kararları verilirken, Türkiye’de hiçbir kamu görevlisi veya siyasi hakkında dava açılmamasını Bakanlığınız nasıl açıklamaktadır?
