İstanbul’daki iki boğaz köprüsü ve otoyolları kapsayan özelleştirme projesi kapsamında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) ve danışman şirket EY, Avrupa’nın önemli otoyol işletmecilerinin bulunduğu Portekiz’i ziyaret etti.
İngiltere merkezli Reuters'a göre Türk yetkililer, ihale şartnamesi yayımlanmadan önce ön temaslar yürütmek amacıyla Portekizli şirketlerle ilk görüşmelerini geçen haftalarda yaptı.
HEDEF ÖZELLEŞTİRME GELİRİ
Hükümet, özelleştirme gelirlerini artırmayı hedeflerken köprü ve otoyolların devrinin bu hedefe katkı sağlaması bekleniyor. Projenin hayata geçmesi halinde bütçe gelirlerinde belirgin artış öngörülüyor.
Daha önce 2013 yılında yapılan ihalede, karayolları ve köprülerin işletme hakkı için verilen en yüksek teklifin düşük bulunması nedeniyle süreç iptal edilmişti.
İHALE TAKVİMİ BEKLENİYOR
Kaynaklar, ihale şartnamesinin mayıs veya haziran ayında yayımlanmasının beklendiğini belirtiyor. Sürecin ayrıntılarının bu takvimle birlikte netleşmesi öngörülüyor.
PORTEKİZLİ ŞİRKETLE TEMAS
Konuya yakın bir başka kaynak, Portekizli otoyol işletmecisi Brisa’nın Türk yetkililerle bir toplantı düzenlediğini ifade etti. Şirketin daha önceki özelleştirme süreciyle de ilgilendiği hatırlatıldı.
ÖİB, EY ve Brisa konuya ilişkin sorulara yanıt vermezken Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu daha önce yaptığı açıklamada, otoyol ve köprülerin belirli bir süre için işletme hakkının devredilmesine yönelik çalışma yürütüldüğünü ve bunun satış anlamına gelmediğini vurgulamıştı.
DEVLET VE ÖZEL SEKTÖR PAYLAŞIMI
Türkiye’de yaklaşık 3 bin 800 kilometrelik otoyol ağının önemli bir bölümü kamu tarafından işletilirken, geri kalan kısmı özel şirketlerin kontrolünde bulunuyor. Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, otoyolları kullanan araçların yarısından fazlası kamuya ait köprü ve otoyolları tercih ediyor.
KÖPRÜLER STRATEJİK GELİR KAYNAĞI
Boğaz üzerindeki iki köprü, yüksek kullanım oranlarıyla istikrarlı gelir sağlayan varlıklar arasında yer alıyor.
Öte yandan, özel sektör tarafından işletilen Avrasya Tüneli ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü, kamuya ait köprülere alternatif güzergâhlar sunarak trafik yükünü paylaşıyor.
'VATANA İHANET EDERİM' DEMİŞTİ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 26 Şubat 2013'te konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu rakam beni tatmin etmedi. Ben bunun üzerine bir çalışma yaptırdım. Bu ihalenin olması gereken en üst rakam ne olabilir? Burada bunun iki katı bir rakam çıktı karşıma. Arkadaşlar böyle çıktıktan sonra ben bunu verirsem vatana ihanet ederim, halkıma ihanet ederim" ifadelerini kullanmıştı.
Erdoğan'ın o dönem 5,7 milyar dolarlık teklifi düşük bularak reddetmesinin ardından, şimdi Orta Vadeli Plan'da toplam özelleştirme geliri olarak verilen hedefin 4,4 milyar dolar olarak öngörülmesi soru işaretleri yarattı. Erdoğan'ın "vatana ihanet" sözlerini kullandığı ihalenin boyutu ise bir başka soru işareti.
YAPILAN ELEŞTİRİLER
Özelleştirmelerin gündeme gelmesinin ardından konu üzerine yapılan uzman yorumlarında ekonomideki dar boğazı aşmak için yapılmak gayreti içinde olunan özelleştirmeler için yapılacak sözleşme ile elde edilecek gelirin bir kısmına yalnızca kısa süreli gelir elde edileceği için razı gelineceğine yönelik ifadeler öne çıktı.
Yapılması planlanan özelleştirmelerde süreç içindeki gelirin bir kısmının kısa vadede alınıp uzun vadeli gelirin kalan kısmının işletecek firmaya verilmesi beklentileri ön plana çıkıyor.