CHP tarafından hazırlanan strateji belgesi, sorunun çözümünün “bütüncül bir yaklaşım” gerektirdiğini vurgularken, yasa dışı bahsin yanı sıra yasal kumarın da bağımlılığı tetikleyen ana unsurlardan biri olduğuna dikkat çekiyor. Rapor, mevcut durum analizi ve 18 maddelik somut çözüm önerilerini içeriyor.
Eylem planının temel yaklaşımı, kumarla mücadelenin siyaset üstü bir mesele olduğu tespitiyle başlıyor. Raporda, “Kumar sorunu sadece sanal ortamda oynanan yasa dışı bahse indirgenerek çözülemez. Odağına sadece yasa dışı bahisle mücadeleyi koyan yaklaşımlar eksik ve iyi niyetten uzaktır. Yasal olsun veya olmasın, kumarın ve bağımlılığın her türlüsüyle mücadele edilmelidir” ifadelerine yer verildi.
MEVCUT DURUM: “BİR NESLİ KAYBEDİYORUZ”
Raporda yer alan “Mevcut Durum Analizi” başlığı altında çarpıcı veriler ve tespitler paylaşıldı:
• Bağımlılık Yaşı 10’a Düştü: Yeşilay verilerine ve uzman görüşlerine dayandırılan raporda, kumar bağımlılığının alkol ve madde bağımlılığını geçtiği, başlama yaşının ise 10’lu yaşlara kadar düştüğü belirtildi.
• Yasal Kumar, Yasa Dışı Bahsin Giriş Kapısı: 2025 verilerine göre yasa dışı bahis oynayanların %72’si, kumara devlet onaylı yasal platformlarda başladığını beyan etti. Yasal sitelerin arayüz benzerlikleri ve agresif reklamları, kullanıcıları yasa dışı alana taşıyan bir “eğitim sahası” işlevi görüyor.
• Özelleştirme ve Hasılat Patlaması: İktidarın özelleştirme politikaları eleştirilerek Spor Toto’nun hasılatındaki artışa dikkat çekildi. 2003 yılında 17 milyon dolar olan hasılatın, 2024 yılında %104.186 artışla 17,7 milyar dolara yükseldiği vurgulandı.
• Toplumsal Çöküş: Kumarın boşanma, aile içi şiddet ve intiharların temel nedenlerinden biri olduğu, ayrıca “emek vermeden kazanma” algısını pekiştirerek ahlaki değerleri zedelediği ifade edildi.
18 MADDELİK MÜCADELE YOL HARİTASI
CHP, sorunun çözümü için yasama, yürütme ve denetim mekanizmalarını kapsayan 18 maddelik bir eylem planı önerdi:
1-) TBMM Araştırma Komisyonu Kurulmalı: Sorunun tüm boyutlarıyla incelenmesi için Meclis çatısı altında acilen bir komisyon kurulması talep edildi.
2-) Yasal Tanım Değişikliği: “Şans oyunu” veya “bahis” gibi yumuşatılmış ifadeler yerine, bu faaliyetlerin tamamının mevzuatta “kumar” üst başlığı altında tanımlanması gerektiği belirtildi.
3-) Reklamlara Tam Yasak: Anayasa’nın 58. maddesi ve RTÜK Kanunu gereği, alkol ve tütün ürünlerinde olduğu gibi, yasal veya yasa dışı tüm kumar reklamlarına ve sponsorluklarına (ünlü kullanımı dâhil) kesin yasak getirilmesi istendi.
4-) Sorumlu Oyun İlkesi: Sektördeki kurumların “Responsible Gaming” prensiplerine tam uyum sağlaması gerektiği vurgulandı.
5-) E-Ticaret Çekilişlerine Düzenleme: Alışveriş sitelerindeki “eşya piyangosu” gibi uygulamaların alışveriş yapanları kumara yönlendirdiği belirtilerek, ticari platformlarda şans oyunu entegrasyonunun engellenmesi önerildi.
6-) Yeni Kurum: “Kumar Düzenleme ve Denetleme Kurumu”: Dağınık mevzuatın tek bir “Kumar Kanunu” altında toplanması ve bağımsız bir otorite olarak bu kurumun kurulması teklif edildi.
7-) Etkin Denetim: Sayıştay raporlarına da yansıyan denetim yetersizliklerinin giderilmesi, bayilerin okul yakınlıklarının ve yaş kontrollerinin sıkı denetlenmesi istendi.
8-) Finansal Takip ve İş Birliği: MASAK, BDDK ve Merkez Bankası koordinasyonunda, kripto varlıklar da dâhil olmak üzere para akışının kesilmesi için özel modüller geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
9-) MASAK’ın Kapasitesi Artırılmalı: İş yükü altında ezilen MASAK’ın personel sayısının artırılması ve “MASAK Uzmanı” unvanının geri getirilmesi önerildi.
10-) Uluslararası İş Birliği: Bahis baronlarının üs olarak kullandığı ülkelerle adli ve istihbari iş birliğinin artırılması gerektiği ifade edildi.
11-) Kiralık Hesaplarla (Mule) Mücadele: Banka hesaplarını kiralayanlara yönelik cezai yaptırımların yanı sıra farkındalık kampanyaları düzenlenmesi gerektiği belirtildi.
12-) Hızlı Erişim Engeli: Yasa dışı sitelerin alan adı değişikliklerine karşı, aynı hızda reaksiyon verecek IP ve domain tabanlı engelleme sistemi kurulması istendi.
13-) Hazine Geliri Odaklı Bakış Terk Edilmeli: Devletin kumarı bir vergi kapısı olarak görmekten vazgeçmesi gerektiği vurgulandı.
14-) Oyuncu ID ve Gelir Endeksli Limit: Yasal kumarda zorunlu “Oyuncu ID” sistemine geçilmesi, kişilerin gelir durumunu belgelendirmesi ve gelirine göre harcama limiti (stop-loss) uygulanması önerildi.
15-) Eğitim Müfredatına Ekleme: MEB müfredatına ve Yeşilay programlarına kumar bağımlılığı modüllerinin eklenmesi, 12-18 yaş grubuna özel eğitim verilmesi talep edildi.
16-) Ücretsiz Dijital Ebeveyn Kontrolü: Operatörler ve bankaların, ailelere çocuklarının finansal hareketlerini ve internet trafiğini denetleyebilecekleri ücretsiz paketler sunması zorunluluğu getirildi.
17-) İhbar ve Ödül Sistemi: Vatandaşların yasa dışı bahis faaliyetlerini güvenli şekilde ihbar edebileceği teşvik edici bir mekanizma kurulması önerildi.
18-) Rehabilitasyon Merkezleri: Sağlık Bakanlığı bünyesinde “kumara özgü yatılı tedavi klinikleri” kurulması ve ailelere ücretsiz hukuki/psikososyal destek verilmesi gerektiği belirtildi.
“OYNATMA DEĞİL, KORUMA ODAKLI DEVLET”
Raporun sonuç bölümünde, devletin asli görevi hatırlatılarak şu ifadelere yer verildi:
“Devletin görevi kumarı normalleştirip vergi toplamak değil, gençleri bu bataklıktan korumaktır. Mevcut ‘Hazineye gelir’ odaklı politika iflas etmiştir. Önerilen yol haritası, kumar illetine karşı topyekûn bir toplumsal seferberliğin ve ‘oynatma’ değil ‘koruma’ odaklı bir zihniyet devriminin başlangıcıdır.”
