36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından CAATSA yaptırımlarına yönelik açıklamada bulundu. ''Dostlarımıza yaptırım uygulamayı biz de istemiyoruz" diyen Trump, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız" dedi. Peki, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle devreye giren yaptırım nasıl kalkar?
Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Ankara'ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Erdoğan ile Beştepe'de görüştü.
Görüşme öncesinde basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Trump, açıklamalarında Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarına da değinerek, bu konuda yeni bir dönemin sinyalini verdi. Trump, "Yaptırımları iptal edeceğiz, tamam mı. Bunu yanıtlamakla vakit kaybedilmesini istemem. Bu yaptırımları kaldıracağız. Zamanı geldi. Biz dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz. Ben dostumu yaptırımlarla boğmak istemiyorum Suriye'nin yeni lideri de ülkesini 1 senede toparladı. Ben de sayın cumhurbaşkanı ile onu onaylayanlardandım. Her şeyi bir araya getirdi, kolay iş değil" dedi.
Trump'ın Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35'lerin teslim edileceğini duyurmasının ardından Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400'lerin akıbeti merak konusu oldu. ABD Kongresi'nin 2020’de kabul ettiği düzenlemeyle, Türkiye'nin S-400’leri elinde bulundurduğu sürece F-35 satışının yapılamayacağını hükmü nedeniyle Türkiye'nin S-400'leri başka bir ülkeye satmaya çalıştığı iddia edildi. Bu doğrultuda Körfez ülkelerinin adı geçerken ABD'nin de bu satışa sıcak baktığı belirtildi. Üçüncü ülkeye satış için onayı gereken Rusya'nın da prensip olarak buna karşı çıkmayacağı öne sürüldü.
Hürriyet yazarı Hande Fırat, bugünkü yazısında Türkiye'nin Rusya'dan S-400 sistemlerini almasıyla devreye giren CAATSA yaptırımlarının nasıl kaldırılabileceğine dair yol haritasını aktardı. Fırat'ın yazısından ilgili bölüm şöyle:
"CAATSA’nın kaldırılması için hukuki yol belli...
-CAATSA, ABD Başkanı’na ulusal güvenlik gerekçesiyle yaptırımlardan belirli şartlar altında feragat etme veya yaptırımları sonlandırma yetkisi tanıyor. Ancak bu yetkinin kullanımı tamamen Başkan’ın takdirine bırakılmış değil; yasada öngörülen şartlara bağlı.
- Türkiye açısından bugün konuşulan yol haritası ise yalnızca CAATSA hükümlerine dayanmıyor. Sürecin ikinci ayağını, Türkiye için özel olarak getirilen FY2021 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (FY2021 NDAA) oluşturuyor.
- Bu nedenle Başkan’ın Kongre’ye sunacağı sertifikasyonun hem CAATSA hükümleri hem de Türkiye’ye ilişkin FY2021 NDAA hükümleriyle uyumlu olması gerekiyor.
- Türkiye’ye özel getirilen hükümler çerçevesinde; Türkiye’nin artık S-400 hava savunma sistemini envanterinde bulundurmaması, Türkiye topraklarında S-400 veya benzeri bir sistemin bulunmaması, gelecekte Rusya’dan benzer bir hava savunma sistemi satın alınmayacağına ilişkin güvence verilmesi gerekiyor.
- Başkan, bu şartların yerine getirildiğini Kongre’ye sertifiye ettiğinde mevcut hukuki çerçevede CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına ilişkin süreç tamamlanmış oluyor yani kongre engeli bulunmuyor."
CAATSA yaptırımları nedir?
CAATSA, "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası"nın İngilizce kısaltması.
ABD Aralık 2020'de, Rusya'dan satın alınan S-400 hava savunma sistemi nedeniyle Türkiye'ye CAATSA kapsamında yaptırım uygulamaya başladı.
ABD Kongresi, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 satın almasının CAATSA'nın 231'inci maddesini ihlal edeceği ve yaptırımların gündeme gelmesi gerektiğini belirtmişti.