Brezilya'da 25 Ekim'de düzenlenen devlet başkanlığı seçimini kazanan Luiz Inácio Lula da Silva'nın zaferinde, sosyal medya üzerinden yürütülen kampanyanın önemli bir rol oynadığı değerlendiriliyor.
Lula'nın dördüncü kez devlet başkanlığına seçilmesinin ardından gözler, kampanyanın dijital ayağında öne çıkan Minas Gerais milletvekili André Janones'e çevrildi.
Seçim kampanyasının ilk bölümünde İşçi Partisi'nin (PT) iletişim stratejisinde etkili bir görev üstlenmeyen Janones, Lula'nın ilk turu geride tamamlamasının ardından sosyal medya çalışmalarına ağırlık verdi.
Özellikle WhatsApp üzerinden örgütlediği destekçi ağıyla dikkat çeken Janones, seçim zaferinin ardından Lula tarafından binlerce kişinin önünde teşekkür edilerek sahneye davet edildi.
Lula, seçim zaferinin ardından 26 Ekim Pazartesi gününün ilk saatlerinde São Paulo'daki Avenida Paulista'da düzenlenen kutlamalara katıldı.
Kalabalığın “Janones, Janones” sloganları atması üzerine Lula, kampanya boyunca “generalim” diye nitelendirdiği milletvekilini konuşma yaptığı platforma çağırdı.
Janones'in yönettiği “Lula'nın Ordusu” adlı WhatsApp kanalının, seçimlerin ikinci turunda 10 milyonu aşkın takipçiye ulaştığı belirtildi.
Lula, destekçilerine seslenirken şu ifadeleri kullandı:
“Bizim ordumuz, onurun, demokrasinin, eğitimin ve sağlığın ordusudur.”
Bu sözler, kampanya boyunca zaman zaman parti yönetimiyle görüş ayrılığı yaşayan Janones'in seçim zaferindeki rolünün kabul edilmesi olarak yorumlandı.
SEÇİMİN KADERİNİ SOSYAL MEDYA MI DEĞİŞTİRDİ?
Janones'in kampanyadaki etkisi, Lula'nın ilk turdaki dezavantajının ardından belirginleşti.
Sosyal medyada sert ve doğrudan bir iletişim dili kullanan milletvekili, özellikle rakip aday Flávio Bolsonaro'nun destekçilerine karşı yürüttüğü kampanyayla öne çıktı.
Ancak Janones, zaferin ardından kendisine yöneltilen “seçimin kaderini değiştiren isim” tanımlamasını kabul etmedi.
Başarıyı Lula'nın siyasi gücüne bağlayan milletvekili, “Enerji ondan, güç ondan geliyor. Bana düşen görev, bu enerjiyi doğru kanallara yönlendirmekti” dedi.
Janones, kampanya boyunca yürüttüğü sert iletişim stratejisini ise rakiplerinden gelen saldırılara karşı bir tepki olarak değerlendirdi:
“Biz korkaklığa karşılık verdik.”
Brezilya basınından g1'in haberine göre, Lula'nın seçim kampanyasında görev alan bazı isimler, Janones'in yeni hükümette görev üstlenmesi gerektiğini savunuyor.
İşçi Partisi içindeki bazı siyasetçilerin de Janones'i yeniden partiye davet etmeyi planladığı belirtiliyor.
Janones'in hükümette görev alıp almayacağı henüz netlik kazanmazken, bu olasılık milletvekilinin siyasi kariyerinde yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
DONDURMA SATICILIĞINDAN PARLAMENTOYA
1984 yılında Minas Gerais eyaletinin Ituiutaba kentinde doğan André Janones, mütevazı bir ailede büyüdü.
Annesi ev işçisi, babası ise kuş kafesi üreticisiydi. Tekerlekli sandalye kullanan babasını henüz 10 aylıkken kaybetti.
Brezilya'da yayımlanan Piauí dergisinin aktardığına göre Janones, devlet okullarında eğitim gördü ve genç yaşta çalışmaya başladı.
Bir dönem dondurma satarak geçimini sağlayan Janones, daha sonra kısmi bursla hukuk eğitimi aldı.
Üniversite yıllarında otobüslerde bilet tahsildarlığı, mahkemede kâtiplik ve milletvekili danışmanlığı yaptı.
2009'da kendi hukuk bürosunu açan Janones, ilaç veya ameliyat masraflarını karşılamakta zorlanan kişiler için ücretsiz davalar açtı.
KAMYONCU PROTESTOLARIYLA TANINDI
Janones'in ülke çapında tanınması, 2018 yılında kamyon şoförlerinin düzenlediği greve destek vermesiyle başladı.
Sosyal medyada yayımladığı videolar geniş kitlelere ulaşırken, aynı yıl Avante Partisi'nden Minas Gerais milletvekili seçildi.
178 bin 600 oy alan Janones, böylece federal parlamentoya girdi.
Covid-19 salgını sırasında hükümetin acil yardım programını savunan paylaşımlarıyla sosyal medyadaki etkisini artırdı.
2022'de devlet başkanlığına adaylığını açıklayan Janones, aynı yılın ağustos ayında yarıştan çekilerek Lula'yı destekleme kararı aldı.
Kendisini bir dönem “ne sağcı ne solcu” olarak tanımlayan siyasetçi, Bolsonaro yanlısı hareketin sosyal medyadaki etkisine karşı mücadele edebilecek önemli isimlerden biri olarak değerlendirildi.
LULA'NIN MÜTTEFİKİ OLDU, PT İÇİNDE TARTIŞMA YARATTI
Janones, 2022 seçimlerinde Lula'nın en dikkat çekici dijital destekçilerinden biri haline geldi.
Ancak rakiplerine yönelik sert üslubu ve provokatif paylaşımları, İşçi Partisi içinde tartışmalara neden oldu.
Bazı parti yöneticileri, Janones'in kullandığı dilin Lula'nın siyasi imajına zarar verebileceğinden endişe etti.
2022 kampanyası sırasında São Paulo'daki Evrensel Kilise'ye ait Süleyman Tapınağı'nın önünde canlı yayın yapan Janones, Jair Bolsonaro'yu hedef alan açıklamalarda bulundu.
Söz konusu yayın 2,2 milyondan fazla izlendi.
Aynı yıl Band televizyonunda düzenlenen devlet başkanlığı tartışmasının kulisinde, Bolsonaro'nun eski Çevre Bakanı Ricardo Salles ile tartışan Janones'in güvenlik görevlileri tarafından ayrılması gerekti.
Bu olaylar, Janones'in siyaset tarzına yönelik eleştirileri artırdı.
“LULA'NIN SOSYAL MEDYA DİLİ ESKİDİ”
Janones, 2026 seçim kampanyasında başlangıçta resmi bir görev üstlenmedi.
Folha de S.Paulo gazetesine verdiği röportajda, Lula'nın ilk turdaki dezavantajını kapatmak için seçmenleri kendi girişimiyle harekete geçirdiğini söyledi.
Milletvekili, daha önce Flávio Bolsonaro'nun yükselişi konusunda uyarılarda bulunduğu için bazı solcu siyasetçiler tarafından eleştirildiğini de belirtti.
Ağustos ayında Bolsonaro'nun anketlerde Lula'yı geçebileceğini savunan Janones, eylül ayında da sağ seçmenlerin diğer adaylardan uzaklaşarak Bolsonaro etrafında birleşebileceği uyarısında bulundu.
Janones, Lula'nın dijital iletişim stratejisini şu sözlerle eleştirdi:
“Başkanın sosyal medyada iletişim kurma biçimi eskimiş, analog bir yöntem. Mesele yalnızca içerik dağıtmak değil, sosyal medyanın dilini konuşabilmek.”
YOLSUZLUK SORUŞTURMASINDA ANLAŞMAYA VARDI
Janones'in siyasi kariyeri yalnızca sosyal medyadaki başarısıyla değil, hakkındaki yolsuzluk iddialarıyla da gündeme geldi.
2023 yılında Metrópoles haber sitesi, Janones'in danışmanlarından maaşlarının bir bölümünü kendisine aktarmalarını istediği öne sürülen bir ses kaydı yayımladı.
Brezilya'da “rachadinha” olarak bilinen uygulama, milletvekili danışmanlarının maaşlarının bir bölümünü parlamentere veya onun belirlediği kişilere aktarmasını ifade ediyor.
İddiaya göre Janones, 2016'da Ituiutaba Belediye Başkanlığı için yürüttüğü seçim kampanyasından kaynaklanan mali kayıplarını karşılamak amacıyla çalışanlarından para talep etti.
Janones başlangıçta herhangi bir usulsüzlük yaptığını reddetti.
Mart 2025'te Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi (STF) Yargıcı Luiz Fux, Janones ile Federal Başsavcılık (PGR) arasında yapılan cezai kovuşturmaya alternatif anlaşmayı onayladı.
Anlaşma kapsamında Janones, bir danışmanının kişisel harcamalarını karşıladığını kabul etti.
Milletvekili, hakkında ceza davası açılmasını önlemek amacıyla parlamentoya yapılacak geri ödeme ve diğer mali yükümlülükler dahil toplam 157 bin 800 Brezilya reali ödemeyi taahhüt etti.
Eylül 2026'da Federal Başsavcılık, Janones'in anlaşmadan doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini bildirerek cezai sorumluluğunun sona erdirilmesini talep etti.
ESKİ PARTNERİNDEN ŞANTAJ SUÇLAMASI
Janones hakkında gündeme gelen bir başka tartışma ise eski partneri, Ituiutaba Belediye Başkanı Leandra Guedes'in suçlamaları oldu.
Nisan 2025'te kamuoyuna yansıyan olayda Guedes, Janones'i özel görüntülerini kullanarak kendisine şantaj yapmakla suçladı.
Guedes'in başvurusu üzerine mahkeme, Janones hakkında koruma tedbiri kararı verdi.
Karar kapsamında milletvekilinin Guedes'e 300 metreden fazla yaklaşması, kendisi ve ailesiyle iletişim kurması ve özel görüntülerini paylaşması yasaklandı.
Janones ise suçlamaları reddederek herhangi bir görüntü göndermediğini, suç işlemediğini ve kendisine komplo kurulduğunu savundu.
Dosyanın gizlilik kararı kapsamında yürütüldüğü belirtildi.
Guedes ile Janones arasındaki gerilim, 2026 devlet başkanlığı seçimleri sırasında yeniden gündeme geldi.
Flávio Bolsonaro'nun kampanya ekibi, Guedes'i Globo televizyonunda düzenlenen devlet başkanlığı tartışmasına davet etti.
Bu davet, Bolsonaro kampanyasının Lula ve müttefikleri üzerinde siyasi baskı kurma girişimi olarak değerlendirildi.
Janones ise Guedes ile karşılaşmamak için tartışmaya katılarak Lula'ya destek verme planından vazgeçti.
Sosyal medyada yayımladığı videoda Guedes, programa intikam amacıyla katılmadığını savundu.
Guedes, “İktidardaki kişiler tarafından mağdur edilen ve susturulmaya çalışılan kadınların sesi olmak için gittim” dedi.
SEÇİM ZAFERİNDEN SONRA JANONES'İ NE BEKLİYOR?
Lula'nın seçim zaferinin ardından Janones'in siyasi geleceği yeniden tartışılıyor.
Bir yandan ikinci turdaki dijital kampanyanın öne çıkan isimlerinden biri olarak övgü alırken, diğer yandan hakkındaki geçmiş suçlamalar ve sert siyasi üslubu tartışılmaya devam ediyor.
İşçi Partisi içinde Janones'in yeniden partiye katılması ve yeni hükümette görev üstlenmesi yönündeki görüşler, bu tartışmanın önümüzdeki dönemde de süreceğine işaret ediyor.
Lula'nın seçim gecesi Janones'i binlerce destekçisinin önünde onurlandırması ise daha önce kampanyada geri planda bırakılan milletvekilinin iktidar çevresindeki konumunun güçlendiğini gösteriyor.
Janones'in yeni dönemde resmi bir görev üstlenip üstlenmeyeceği, Lula'nın dördüncü başkanlık dönemine ilişkin kabine kararlarıyla netleşecek.
LULA’YA DOĞUM GÜNÜ MESAJI: ‘BANA HAYAL KURMA CESARETİ VERDİ’
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın seçim zaferinde yürüttüğü dijital kampanyayla öne çıkan milletvekili André Janones, Lula'nın doğum günü dolayısıyla duygusal bir mesaj paylaştı.
Lula'ya duyduğu sevgi, saygı ve bağlılığın nedenlerini anlatan Janones, yoksulluk içinde büyüdüğü çocukluk yıllarına değindi.
Hayatının birçok döneminde zorluklarla karşılaştığını belirten Janones, Lula'nın siyasi mücadelesinin kendisine ilham verdiğini ifade etti.
Lula'ya duyduğu bağlılığın kaynağının bugüne kadar çok az kişi tarafından sorulduğunu belirten Janones, şu ifadeleri kullandı:
“Bugüne kadar çok az kişi bana Cumhurbaşkanı Lula'ya duyduğum bu sevginin, saygının ve bağlılığın nereden geldiğini sordu. Sanırım kendisi bile bunun nedenini bilmiyor.”
Yoksul bir ailede dünyaya geldiğini hatırlatan Janones, çocukluk yıllarında karşılaştığı güçlükleri anlattı.
Janones, “Ben çok yoksul bir ailede, ev işçisi bir annenin çocuğu olarak dünyaya geldim. Hayat beni defalarca pes etmenin eşiğine getirdi” dedi.
“YOKSULLUKTAN ÇIKIP ÜLKESİNİ DEĞİŞTİREN BİR ADAMI HATIRLADIM”
Zor zamanlarında Lula'nın yaşam öyküsünden güç aldığını belirten Janones, Brezilya liderinin yoksulluk içinde başlayan hayatına dikkat çekti.
Janones, açıklamasında şu sözlere yer verdi:
“Böyle anlarda, ülkenin kuzeydoğusundan göç etmiş, yoksulluk içinde doğmuş, açlık çekmiş ve yoksullarla emekçilerin onurlu bir yaşam sürmesini sağlamak için ülkesini değiştirmeye karar vermiş bir adamı hatırladım.”
Lula'nın iktidarları döneminde hayata geçirilen sosyal politikaların milyonlarca insanın yaşamını değiştirdiğini savunan Janones, bu politikaların yalnızca ekonomik sonuçlarıyla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
“BEN ONUN POLİTİKALARINDAN DEĞİL, VERDİĞİ UMUTTAN YARARLANDIM”
Janones'in mesajında en dikkat çekici bölüm, Lula'nın sosyal politikalarının kendi hayatındaki etkisine ilişkin sözleri oldu.
Lula'nın uygulamalarından doğrudan yararlanmadığını belirten milletvekili, asıl kazancının umut olduğunu ifade etti.
Janones, “İşin ilginç yanı, ben onun hayata geçirdiği sosyal politikaların hiçbirinden doğrudan yararlanmadım. Benim yararlandığım şey, o adamın içimde yeşerttiği umuttu” dedi.
Lula'nın siyasi mirasının yalnızca ekonomik göstergelerle ölçülemeyeceğini savunan Janones, şöyle devam etti:
“Uyguladığı politikalar sayesinde kaç kişinin hayatının değiştiğini sayılarla ortaya koymak mümkün. Ancak onun kaç insana hayal kurma cesareti verdiğini asla tam olarak bilemeyeceğiz.”
Janones, paylaşımının sonunda Lula'nın doğum gününü kutlayarak Brezilya liderine uzun ömür diledi.
Milletvekili, “Doğum gününüz kutlu olsun Cumhurbaşkanı Lula! Tanrı sizi korumaya, size uzun bir ömür vermeye devam etsin ki halkımıza hizmet etmeyi sürdürebilesiniz” ifadelerini kullandı.
Janones, mesajını “Brezilya, yetiştirdiği en değerli evlatlarından birini kutluyor ve ona saygılarını sunuyor” sözleriyle tamamladı.
