Küresel endeks sağlayıcısı MSCI'ın Türkiye piyasalarına yönelik aldığı karar, Borsa İstanbul'da sert satışlara yol açtı. MSCI, piyasa şeffaflığı ve yatırımcı güvenine ilişkin endişeleri gerekçe göstererek Türkiye hisse senedi endekslerinde belirli değişiklikleri dondurduğunu açıkladı.
Reuters'ın haberine göre, kararın ardından BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 3'ün üzerinde geriledi. MSCI, Türkiye'nin piyasa reformlarında Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme kaydedememesi durumunda ülkenin endeks sınıflandırmasının düşürülmesini değerlendirebileceğini duyurdu.
Bu gelişme, Türkiye'nin uluslararası yatırım fonları açısından konumunu ve yabancı sermaye girişlerini doğrudan etkileyebilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.
TÜRKİYE'NİN STATÜSÜ TEHLİKEDE
MSCI'ın kararı, Türkiye'nin mevcut gelişmekte olan piyasalar (emerging markets) statüsünü şimdilik değiştirmiyor. Ancak gerekli düzenlemelerin yapılmaması halinde Türkiye'nin daha alt bir kategori olan sınır piyasalar (frontier markets) veya bağımsız piyasalar (standalone markets) sınıfına düşürülmesi gündeme gelebilecek.
Böyle bir değişiklik, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi'ni takip eden uluslararası yatırım fonlarının Türk hisselerindeki pozisyonlarını azaltmasına veya tamamen kapatmasına neden olabilir.
Gedik Yatırım Yatırım Danışmanı Onurcan Bal, MSCI'ın açıklamasının zaten zayıf seyreden piyasadaki satış baskısını artırdığını belirtti.
Bal, "Türkiye'nin MSCI gelişmekte olan piyasalar kategorisinden çıkarılması ihtimali, yabancı sermaye girişleri ve uluslararası yatırım fonlarının Türk hisselerindeki işlemleri açısından önemli bir risk oluşturuyor" değerlendirmesinde bulundu.
BİST'TE KAYIPLAR DEVAM EDİYOR
MSCI'ın açıklamasının ardından Borsa İstanbul'daki satışlar hızlandı. Cuma günü işlemlerin ilk saatlerinde yüzde 1,4 gerileyen BIST 100 endeksi, saat 14.09 itibarıyla kayıplarını yüzde 3,11'e taşıdı.
Endeks, üst üste beşinci haftalık düşüşüne hazırlanırken mayıs ayında ulaştığı rekor kapanış seviyesinin yüzde 20'den fazla altında işlem gördü.
Bankacılık endeksinde de benzer bir tablo yaşandı. Sabah saatlerinde yüzde 1,5 gerileyen endeksteki kayıp, gün içinde yüzde 1,83'e yükseldi.
Türkiye piyasaları, eylül ayında 2008 küresel finans krizinden bu yana en kötü aylık performansını kaydetmişti.
FON KRİZİNİN ARDINDAN
MSCI'ın kararı, Türkiye yatırım fonu sektöründe yaşanan ciddi sorunların ardından geldi.
Düzenleyici kurumlar, geçen ay yalnızca üç yıl içinde toplam varlıkları 20 milyar doları aşan 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesine karar vermişti.
Söz konusu kriz, Borsa İstanbul'daki satış baskısını artırarak piyasayı ayı piyasasına sürükleyen gelişmeler arasında yer aldı.
MSCI, Türkiye'ye ilişkin kararının gerekçeleri arasında bazı küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakın bağlantılı yatırım fonları üzerinden koordineli alım satım işlemleri yapılmış olabileceğine yönelik endişeleri gösterdi.
Kuruluşa göre bu tür işlemler, şirketlerin halka açıklık oranlarının güvenilir biçimde hesaplanmasını zorlaştırırken piyasanın genel işleyişine duyulan güveni de zedeleyebilir.
HANGİ İŞLEMLER DONDURULDU?
MSCI'ın derhal yürürlüğe giren ve ikinci bir duyuruya kadar geçerli olacak kararı, Türkiye'deki menkul kıymetleri ilgilendiren bazı endeks güncellemelerini kapsıyor.
Buna göre MSCI, Türkiye endekslerinde yabancı yatırımcıların erişimine esas alınan dahil edilme faktörlerini veya hesaplamalarda kullanılan hisse sayılarını artırmayacak. MSCI Türkiye Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi'ne yeni menkul kıymet eklemeyecek ve şirketlerin piyasa değeri segmentleri arasında üst kategorilere yükseltilmesini gerçekleştirmeyecek.
Karar, endeks gözden geçirmelerinden ve şirket işlemlerinden kaynaklanan bu tür değişiklikler için geçerli olacak.
MSCI, kurumsal yatırımcıların güveninin yeniden kazanılması için koordineli işlemlere karşı inandırıcı ve sürekli yaptırımlar uygulanması gerektiğini vurguladı.
Ayrıca Türk şirketlerinin fiili halka açıklık oranlarının bağımsız biçimde doğrulanmasına olanak sağlayacak şeffaflık standartlarının oluşturulmasını istedi.
HAZİRAN 2027'YE KADAR SÜRE
MSCI, Türkiye'nin piyasa yapısına ilişkin endişelerin ilk kez 2026 Piyasa Sınıflandırma İncelemesi sırasında gündeme geldiğini bildirdi.
Kuruluş, Haziran 2027'ye kadar yeterli ve somut ilerleme sağlanmaması durumunda Türkiye'nin gelişmekte olan piyasalar kategorisinden çıkarılarak sınır piyasalar veya bağımsız piyasalar kategorisine düşürülmesine yönelik bir istişare süreci başlatabileceğini açıkladı.
Türkiye'de uluslararası kurumsal yatırımcıların büyüklük ve likidite kriterlerini karşılayan hisse senetlerinin sayısının görece sınırlı olması, yabancı sermayenin belirli şirketlerde yoğunlaşmasına neden oluyor.
Bu durum, özellikle halka açıklık oranlarının hesaplanması ve şüpheli işlem hareketlerinin izlenmesi konularındaki hassasiyeti artırıyor.
TEK UYARAN MSCI DEĞİL
Türkiye'nin uluslararası piyasalardaki statüsüne ilişkin uyarılar MSCI ile sınırlı değil.
Bir diğer küresel endeks sağlayıcısı S&P Dow Jones Indices, temmuz ayında yaptığı açıklamada piyasa şeffaflığı ve diğer yapısal sorunlar nedeniyle Türkiye'nin gelişmekte olan piyasalar kategorisinden sınır piyasalar kategorisine düşürülebileceği uyarısında bulunmuştu.
MSCI'ın cuma günü açıkladığı karar yalnızca Türkiye'yi etkilemedi.
Kuruluş, Endonezya borsasının da artık gelişmekte olan piyasa statüsünü hak etmediğini belirterek ülkeyi bazı endekslerden çıkarma planını duyurdu. Bu açıklamanın ardından Endonezya hisseleri, 1998'den bu yana en sert günlük düşüşünü yaşadı.
