Uzmanlara göre çoğu insan üç-dört yaşından önceki anılarını hatırlamıyor. Sigmund Freud’un “çocukluk amnezisi” olarak tanımladığı bu durumun nedeni hâlâ tam olarak açıklanabilmiş değil. Ancak dilin ve benlik algısının gelişimi önemli birer cevap olabilir.
Bebeklik dönemine dair anıların büyük ölçüde hatırlanamaması, uzun süredir psikoloji ve nörobilim alanında tartışılan konular arasında yer alıyor. BBC Future’da aktarılan araştırmalara göre, insanların büyük bölümü üç ya da dört yaşından önce yaşadıklarını hatırlayamıyor.
Bu durum ilk olarak 20. yüzyılın başında Sigmund Freud tarafından “çocukluk amnezisi” kavramıyla tanımlandı. Yürümeyi ve konuşmayı öğrenmek gibi temel gelişimlerin yaşandığı bu dönemin, kalıcı anılar bırakmaması ise bilim insanlarının hâlâ yanıt aradığı sorular arasında yer alıyor.
KÜLTÜREL FAKTÖRLER!
Araştırmalar, en erken anıların başlangıç zamanının kişiden kişiye ve kültürden kültüre değişebildiğini gösteriyor. BBC Future’da yer verilen bir çalışmaya göre, ABD ve Çin’den 256 kişi üzerinde yapılan incelemede, ABD’li katılımcıların anılarının daha erken başladığı ve daha ayrıntılı olduğu, Çinli katılımcıların ise daha kısa ve daha olgusal anılar aktardığı görüldü. Bu durum, kültürel faktörlerin hafıza üzerinde etkili olabileceğine işaret ediyor.
DİL GELİŞİMİ BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Bir diğer açıklama ise dil gelişimiyle ilgili. Emory Üniversitesi’nden psikolog Robyn Fivush, dilin anıları organize eden bir yapı sunduğunu belirtiyor. Buna göre, bebeklik döneminde dil becerileri yeterince gelişmediği için anıların kalıcı biçimde yapılandırılamaması söz konusu olabilir.
Nörobilim alanındaki bulgular da bu görüşü destekliyor. Hafızada kritik rol oynayan hipokampüsün erken çocukluk döneminde henüz tam olarak gelişmemiş olması, anıların uzun süreli depolanmasını zorlaştırıyor. Bu durum, hipokampüs hasarı nedeniyle yeni anılar oluşturamayan Henry Molaison vakasıyla da ilişkilendiriliyor.
BENLİK DUYGUSU
Öte yandan bazı araştırmacılar, bebeklik döneminde benlik duygusunun henüz oluşmamasının da etkili olabileceğini düşünüyor. Kişinin kendisini tanımlayamaması, yaşanan deneyimlerin anlamlandırılmasını ve hatırlanmasını güçleştirebilir.
Tüm bu açıklamalara rağmen, bilim insanları bebeklik anılarının tamamen “yok” olmadığını vurguluyor. Erken dönemde yaşanan deneyimlerin, bireyin gelişimini etkilediği ve bilinç düzeyinde hatırlanmasa bile davranışlara yansıyabildiği belirtiliyor.
Kesin bir yanıt henüz bulunmuş değil. Ancak çocukluk amnezisinin nedenlerini anlamaya yönelik araştırmalar sürüyor.
