İran’da başörtüsü takmadan konser veren 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi hakkında verilen 74 kırbaç cezası temyiz mahkemesi tarafından onandı. Ahmadi ve sekiz kişilik prodüksiyon ekibi, Aralık 2024’te YouTube üzerinden canlı yayımlanan konserin ardından yargı sürecine dahil edilmişti.
Ahmadi, konser sırasında “Az Khoon-e Javanan-e Vatan” adlı eseri seslendirdi. Seyircisiz bir ortamda gerçekleştirilen konserin görüntüleri sosyal medyada geniş yankı uyandırırken, video milyonlarca kez izlendi. Performansın ardından İran yargısı tarafından soruşturma başlatıldı.
İran’da kadınların kamusal alanda başörtüsü takması ve vücut hatlarını örten kıyafetler giymesi zorunlu. Kadınların tek başına halka açık konser vermeleri de yasak. İran yargısı, Ahmadi’nin performansının ülkenin hukuki ve kültürel düzenlemelerine aykırı olduğunu açıklamıştı.
CEZA MAHKEMESİ 74 KIRBAÇ CEZASI VERDİ
Haziran ayında Kum’daki ceza mahkemesinde görülen davada Ahmadi ile grubunda ve prodüksiyon ekibinde yer alan sekiz kişi, “müstehcen ve uygunsuz içerik” yayımlamak ve “kamusal ahlaka hakaret etmek” dahil çeşitli suçlamalardan mahkum edildi.
Mahkeme, sanıklara 74 kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl boyunca görsel-işitsel faaliyetlerde bulunma ve yurtdışına çıkma yasağı verdi.
Ahmadi’nin avukatları karara itiraz etti. Ancak temyiz mahkemesi başvuruyu duruşma yapmadan reddederek ilk derece mahkemesinin verdiği 74 kırbaç cezasını onadı.
Ahmadi’nin avukatlarından biri BBC’ye yaptığı açıklamada, konser vermenin başlı başına suç olmadığını savundu. Avukat, ilk derece mahkemesinin para cezası veya daha hafif yaptırımlar uygulama imkanı bulunmasına rağmen en ağır cezalardan birini tercih ettiğini belirtti.
KARAR SOSYAL MEDYADA TEPKİ ÇEKTİ
74 kırbaç cezasının onanması İran’da sosyal medyada geniş yankı buldu.
Sürgünde yaşayan İranlı şarkıcı Googoosh, kadınların nasıl yaşayacaklarına ve nasıl giyineceklerine kendilerinin karar verebildiği günlerin yeniden gelmesi çağrısında bulundu.
Müzisyen Hossein Alizadeh ise Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazır olduğunu söyledi.
Uluslararası Af Örgütü de karara tepki göstererek kırbaç cezasının “zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı” olduğunu ve işkence ile kötü muamele yasağını ihlal ettiğini belirtti.
DAHA ÖNCE DE BENZER BİR CEZA VERİLMİŞTİ
İran’da zorunlu başörtüsü uygulamasına karşı çıkan kadınlara yönelik cezalar daha önce de gündeme gelmişti.
Ocak 2024’te Kürt-İranlı aktivist Roya Heshmati, sosyal medyada başörtüsüz bir fotoğraf paylaşmasının ardından “kamusal ahlakı ihlal” suçlamasıyla 74 kez kırbaçlanmıştı. Heshmati, cezanın infazı sırasında zorla başına eşarp takıldığını ve ardından kırbaçlandığını anlatmıştı.
İran’da zorunlu başörtüsü uygulamasına yönelik toplumsal tepki, 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından ülke genelinde büyümüştü. Amini’nin ölümünün ardından başlayan protestolarda çok sayıda kadın başörtüsü kurallarına karşı çıkarak eylemlere katılmıştı.
