Amerikan The New York Times’ın haberine göre, ABD ile Kazakistan arasında yapılan kritik maden anlaşması, Trump ailesinin iş bağlantılarına ilişkin yeni tartışmaları gündeme taşıdı.
Haberde, Başkan Donald Trump ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in, Kazakistan’ın dünyanın en büyük işlenmemiş tungsten rezervlerinden birine erişim sağlayacak anlaşmada aktif rol oynadığı belirtildi. Tungsten; füze başlıkları, savaş uçakları, bilgisayar çipleri ve diğer kritik ürünlerin üretiminde kullanılan stratejik bir metal olarak öne çıkıyor.
Anlaşma öncesinde Trump yönetiminin, Kaz Resources adlı Amerikan şirketi için 1,6 milyar dolara kadar federal finansmana ilişkin ön başvuruları onayladığı aktarıldı.
TRUMP TOWER’DAKİ ŞİRKETTEN YATIRIM
NYT’ye göre, New York’taki Trump Tower’da faaliyet gösteren Dominari Securities adlı şirketle bağlantılı yatırımcılar, Kazakistan’daki projeden yüzde 20 pay aldı. Dominari’nin bir bölümüne Donald Trump Jr. ve Eric Trump da ortak.
Haberde, yatırım hamlesinin, Trump ve Lutnick’in Kazakistan tarafıyla anlaşmayı müzakere ettiği dönemde gerçekleştiği vurgulandı.
Aynı süreçte, Lutnick ailesinin kontrolündeki Cantor Fitzgerald’ın da Dominari ile birlikte Kazakistan anlaşmasında yer alan başlıca yatırımcılardan biriyle bağlantılı bir şirket için 210 milyon dolarlık yeni sermaye sağlanmasına aracılık ettiği belirtildi. NYT, bu tür sermaye artırımlarının Cantor’a genellikle milyonlarca dolar ücret kazandırdığını yazdı.
Kazakistan anlaşması 6 Kasım’da imzalandı. Bu tarih, Trump’ın oğulları ve ortaklarının dahil olduğu yatırımın gerçekleşmesinden altı gün sonrasına denk geldi. Söz konusu yatırımın o dönemde kamuya açıklanmadığı belirtildi.
14 ŞİRKETTE AİLE BAĞLANTISI
NYT’nin incelediği federal kayıtlara göre, Trump ve Lutnick ailelerinin, federal hükümetle kritik maden anlaşmaları üzerinde çalışan en az 14 şirketle mali bağları bulunuyor.
Habere göre bu şirketlerin tamamı, ya Trump yönetiminden doğrudan mali destek tekliflerinden yararlandı ya da Ticaret Bakanlığı önünde bekleyen izin başvurularına sahip. Şirketlere sağlanan ya da değerlendirme aşamasında bulunan federal fon miktarının 8,9 milyar doları aştığı belirtildi.
NYT, bu durumun Trump yönetiminde federal politika yapımı ile aile şirketleri arasındaki çıkar tartışmalarını kritik mineraller alanına taşıdığını yazdı.
BEYAZ SARAY VE TİCARET BAKANLIĞI REDDETTİ
Beyaz Saray ve Ticaret Bakanlığı, hükümet kararlarının aile şirketleriyle uygunsuz şekilde iç içe geçtiği yönündeki iddiaları reddetti.
Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, Trump yönetiminin kararlarında tek ölçütün Amerikan halkının çıkarı olduğunu belirtti. Desai, kritik tedarik zincirlerinin güvence altına alınmasının Trump için öncelik olduğunu söyledi.
Ticaret Bakanlığı da Lutnick ya da bakanlıktan herhangi bir yetkilinin, nadir toprak elementleri sektörüyle ilgili olarak Cantor Fitzgerald ile herhangi bir görüşme yapmadığını bildirdi. Bakanlık, Lutnick’in Cantor’daki sahiplik payını sattığını da kaydetti.
KAZAKİSTAN PROJESİNİN MERKEZİNDE KAZ RESOURCES VAR
Anlaşmanın merkezinde, Kaz Resources’ın yönetim kurulu başkanı Pini Althaus bulunuyor. Althaus, NYT’ye yaptığı açıklamada, ABD hükümetiyle tungsten projesine ilişkin görüşmelerin Biden yönetimi döneminde başladığını ve siyasi ayrıcalık elde etmediğini söyledi.
Althaus, Trump’ın oğullarının projeye dahil olduğunu başlangıçta bilmediğini, daha sonra öğrendiğini belirterek, “Görüntünün bazı insanlara rahatsız edici gelebileceğini anlayabiliyorum” dedi. Ancak projenin herhangi bir başkan ya da ailenin ötesinde olduğunu savundu.
Kaz Resources’ın, Kazakistan’daki devlet madencilik şirketiyle kurulan ortak girişimde yüzde 70 paya sahip olacağı, Kazak tarafının ise yüzde 30 pay alacağı belirtildi.
Althaus’a göre proje başlangıçta yaklaşık 650 milyon dolar, toplamda ise 1,1 milyar dolarlık yatırım gerektiriyor. Şirket hesaplamalarına göre sahadaki tungstenin değeri 80 milyar dolara kadar çıkabilir.
ÇİN’E KARŞI KRİTİK MADEN HAMLESİ
NYT, Çin’in küresel tungsten ticaretinde baskın konuma geldiğini, Pekin’in kritik mineral ihracatına kısıtlamalar getirmesinin ardından tungsten fiyatlarının Çin dışında son bir yılda altı kat arttığını yazdı.
Trump yönetiminin buna karşı kritik mineraller alanında yeni bir federal finansman dalgası başlattığı belirtildi. Haberde, Trump’ın göreve dönmesinden bu yana dünya genelinde 60 kritik mineral projesine 18,6 milyar dolarlık federal kredi, kredi garantisi ya da finansman için koşullu veya nihai onay verildiği aktarıldı.
Kazakistan’ın ise bu süreçte ABD için önemli bir tedarik ortağı haline gelmeye çalıştığı ifade edildi.
TRUMP'IN OĞULLARI: PASİF YATIRIMCIYIZ
Habere göre Dominari, Trump’ın Beyaz Saray’a dönmesinin ardından Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ı ücretli danışman olarak işe aldı ve kendilerine yaklaşık 7 milyon dolar değerinde hisse verdi.
Dominari’nin, başkanın gündemiyle uyumlu alanlara yatırım yapmaya yöneldiği; bunlar arasında askeri dronlar ve kritik minerallerin de bulunduğu belirtildi.
Eric Trump ve Donald Trump Jr., ayrı açıklamalarında anlaşmanın ayrıntılarına dahil olmadıklarını bildirdi. Eric Trump, “her zaman pasif yatırımcı” olduğunu ve herhangi bir yönetim rolü bulunmadığını söyledi.
Projeye dahil yatırımcılardan Paul E. Mann ise Trump’ın oğullarının anlaşmada mali çıkarı olduğunu doğruladı, ancak onlarla ya da Trump ailesinden herhangi biriyle bu konuda görüşmediğini belirtti.
Mann, “Burada çıkar çatışması yok” dedi ve anlaşmanın ABD hükümetinin çıkarına olduğunu savundu.
ÜRETİM 2030’DA BAŞLAYABİLİR
Trump yönetiminden bir yetkiliye göre, Kazakistan’daki maden projesi için öngörülen 1,6 milyar dolarlık ABD finansmanı henüz aktarılmadı ve ek onaylara tabi.
Kaz Resources’ın nihai fizibilite çalışması yürüttüğü, bu çalışmanın daha sonra inceleneceği belirtildi.
Althaus, projede üretimin 2030’da başlamasını umduğunu, ancak takvimin hızlandırılması yönünde baskı bulunduğunu söyledi.