ABD’nin yeni gümrük tarifeleri, Türkiye’nin ihracatçı sektörlerinde rekabet koşullarını yeniden şekillendiriyor. Türkiye’ye uygulanan yüzde 12,5’lik ilave gümrük vergisinin, bazı rakip ülkelere tanınan avantajlar nedeniyle özellikle zeytinyağı, tekstil ve hazırgiyim sektörlerinde baskıyı artırması bekleniyor.
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Emre Uygun, 2026’nın ilk yedi ayında ABD’ye zeytinyağı ihracatının miktar bazında yüzde 57 azalarak 4 bin 974 tona, değer bazında ise yüzde 54 düşüşle 21,8 milyon dolara gerilediğini açıkladı.
Aynı dönemde prina yağı ihracatı miktarda yüzde 56 azalarak 2 bin 194 tona, değer bazında ise yüzde 60 düşerek 4,74 milyon dolara indi. Sofralık zeytin ihracatında da miktar bazında yüzde 31, değer bazında yüzde 17 düşüş yaşandı.
Uygun, ihracattaki gerilemede küresel iklim krizinin üretim üzerindeki etkisi, yüksek iç maliyetler, geçmiş yıllarda uygulanan ihracat yasakları ve küresel talepteki durgunluğun etkili olduğunu belirtti. Buna rağmen ABD’nin yüzde 39,3 payla Türkiye’nin zeytinyağı ihracatındaki en büyük pazar olmayı sürdürdüğüne dikkat çekti.
“HAKSIZ REKABET OLUŞTU”
ABD’nin yeni tarife politikasının mevcut sorunlara ek bir yük getirdiğini belirten Uygun, Türkiye’ye uygulanan tarifenin rakip ülkeler karşısında eşitsizlik yarattığını söyledi.
İtalya ve İspanya gibi Avrupa Birliği ülkelerine uygulanan yüzde 10’luk oranın taban vergiyi de içerdiğini, Tunus’un ise ek vergiden muaf tutulduğunu belirten Uygun, “Türk ürünleri aleyhine ciddi bir eşitsizlik doğmaktadır. Oluşan ilave maliyetlerin yalnızca ihracatçılarımız tarafından omuzlanması imkânsızdır” dedi.
ABD pazarında yıllar içinde markalı ve ambalajlı ürünlerle güçlü bir konum elde edildiğini vurgulayan Uygun, mevcut durumun devam etmesi halinde Türkiye’nin bu konumunu kaybedebileceği uyarısında bulundu.
Uygun, Ticaret Bakanlığı’na çağrıda bulunarak, “Amerika pazarında telafisi mümkün olmayan kayıplar yaşamamak için aleyhimize işleyen tarife farkının giderilmesi ve ABD makamları nezdinde diplomatik, ticari temasların kurulması gerekiyor” dedi.
Döviz dönüşüm desteği gibi finansman araçlarının sürdürülmesini ve ambalajlı ürün ihracatına yönelik teşviklerin yeniden devreye alınmasını isteyen Uygun, ihracatçıların desteklenmesi gerektiğini belirtti.
“İHRACAT DAHA DA ZORLAŞACAK”
TARİŞ Yönetim Kurulu Başkanı Fikret Akova da ek tarifeye tepki gösterdi. Kararı “kabul edilemez” olarak nitelendiren Akova, “Zaten zorda olan ihracatımız daha da zor hale gelecek. Ek verginin ardından ABD pazarında rekabet gücümüzün zayıflamasını bekliyoruz” diye konuştu.
ABD pazarında yaşanabilecek kayıplara karşı alternatif pazar arayışlarının sürdüğünü belirten Akova, tarifelerin üreticiye ve zeytin alım fiyatlarına kadar uzanan etkileri olabileceğini söyledi.
İşçilik, gübre, mazot, sulama ve enerji maliyetlerindeki artışa dikkat çeken Akova, üreticinin korunması amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan kilogram başına 50 liralık zeytinyağı desteği talep ettiklerini açıkladı.
