Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir’in öncülüğünde hazırlanan ve taraflara sunulan iki aşamalı barış planı, Tahran yönetiminin reddiyle diplomatik çıkmaza sürüklendi. İran, ilk aşamada derhal 45 günlük ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın açılması; ikinci aşamada ise nükleer program ve yaptırımlar üzerine kalıcı barış müzakerelerinin hedeflendiği ateşkes planını güvenlik garantileri ve ulusal çıkarlar gerekçesiyle kabul etmeyeceğini duyurdu.
Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a verdiği süreyi uzatmasının hemen ardından geldi. Trump’ın daha önce duyurduğu 10 günlük süre pazartesi akşamı dolmak üzereyken, ABD lideri bu süreyi son anda 20 saat daha uzatmıştı. Trump, Axios’a verdiği demeçte, İran ile “yoğun müzakereler” yürütüldüğünü belirterek anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu savunmuş ancak “İhtimal yüksek, ancak anlaşma yapmazlarsa oradaki her şeyi havaya uçuracağım” tehdidinde bulunmuştu.
TÜRKİYE ARABULUCULAR ARASINDA
Öte yandan diplomatik temaslar yalnızca doğrudan mesajlarla sınırlı değil. Taraflar arasında Türkiye’nin de aralarında bulunduğu arabulucular üzerinden yürütülen çok kanallı bir müzakere trafiği dikkat çekiyor. Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu Elçisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında doğrudan mesajlaşmaların sürdüğü, ayrıca Türk, Pakistanlı ve Mısırlı arabulucuların süreci desteklediği belirtiliyor.
İKİ AŞAMALI ATEŞKES PLANI
Görüşmelerde öne çıkan formül ise iki aşamalı bir plan. Buna göre ilk aşamada, kalıcı barışın şartlarının müzakere edileceği 45 günlük geçici bir ateşkes gündemde. Diplomatik kaynaklar, bu sürenin gerektiğinde uzatılabileceğini ifade ediyor. İkinci aşamada ise savaşın tamamen sona erdirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmanın şekillendirilmesi hedefleniyor.
İRAN'IN EN GÜÇLÜ KOZU HÜRMÜZ BOĞAZI
Ancak kritik başlıklar şimdilik masanın en zorlu konuları arasında yer alıyor. Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin atılacak adımların, ancak nihai anlaşmanın parçası olabileceği değerlendiriliyor. Diplomatik kaynaklara göre bu iki konu, Tahran’ın müzakerelerdeki en güçlü kozları arasında bulunuyor ve İran tarafı yalnızca geçici bir ateşkes karşılığında bu alanlarda geri adım atmaya sıcak bakmıyor.
Tahran’ın “son tarih baskısını reddeden” yaklaşımı, müzakerelerin kısa vadede sonuçlanmasının zor olabileceğine işaret ederken, arabulucular üzerinden yürüyen temasların önümüzdeki günlerde daha da yoğunlaşması bekleniyor.
