İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığı ve ABD Başkanı Trump yönetiminin çabalarının petrol krizini hafifletmekte yetersiz kaldığı süreçte ABD Hazine Bakanlığı şu anda denizde bulunan İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırdığını duyurdu. 20 Mart itibarıyla gemilere yüklenen petrol için geçerli olan izin 19 Nisan’a kadar devam edecek.
140 MİLYON VARİL PETROL PİYASAYA GİRECEK
Hazine Bakanı Scott Bessent, Perşembe günü yaptığı açıklamada, yaptırımların kaldırılmasının petrol piyasasına yaklaşık 140 milyon varil ham petrol ekleyeceğini tahmin etti. Bessent, sosyal medya platformu X'te yaptığı paylaşımda, İran'ın bu muafiyetten ekonomik açıdan pek fayda görmeyeceğini belirtti: "İran, elde edilen gelirlerin kullanımında zorluk yaşayacak ve ABD, İran'a ve İran'ın uluslararası finans sistemine erişimine yönelik azami baskıyı sürdürecek."
PETROL FİYATLARINI DÜŞÜRME ÇABASI
Bu adım, geçen hafta Rus petrolüne yönelik yaptırımların hafifletilmesinin ardından geldi. İran'ın enerji ihracatına yıllardır uygulanan "maksimum baskı"nın ardından İran petrol yaptırımlarının kaldırılması, Trump yönetiminin küresel petrol fiyatlarını düşürmek için ne kadar ileri gidebileceğini gösteriyor. ABD'de artan benzin fiyatları, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Başkan Trump ve Cumhuriyetçiler için siyasi bir sorun teşkil ediyor.
PİYASAYA ETKİSİ BELİRSİZ
İran petrolüne yönelik yaptırımların sınırlı olarak kaldırılmasının küresel fiyatları etkileyip etkilemeyeceği belirsizliğini koruyor. Enerji analistleri, halihazırda denizde bulunan ham petrolün çoğunun satın alınmış ve hesaplanmış olduğunu, bu nedenle yaptırımların kaldırılmasının piyasaya önemli miktarda ek petrol arzı eklemeyeceğini düşünüyor. İran petrolünün çoğu, ABD yaptırımlarından kaçan tankerlerden oluşan "gölge filosu" aracılığıyla Çin'e ihraç ediliyor.
UZMANLARDAN DEĞERLENDİRME
Atlantic Council kıdemli araştırmacısı ve New York Federal Rezerv Bankası Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nde eski uyum koordinatörü Daniel Tannebaum, "İran ham petrolünün ABD'ye ithal edileceği bir senaryo öngörmüyorum. Birincisi, mevcut ham petrol miktarı bir soru işareti çünkü varillerin çoğu zaten satılmış durumda; ikincisi ise, yasal ya da başka türlü olsun, hangi küresel banka İran petrol ticaretini finanse edecek?" değerlendirmesinde bulundu.
MUAFİYETİN KAPSAMI VE SINIRLARI
Yaptırım muafiyetleri, İran petrolünün Kuzey Kore, Küba veya Rusya tarafından işgal edilen Ukrayna bölgelerine satılmasını yasaklamaya devam ediyor. Bessent, bu hafta Malezya, Singapur, Endonezya, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerin yaptırım muafiyetinden yararlanabileceğini belirtti. ABD, İran'dan petrol almıyor. Bessent, ABD'nin yaklaşık üç hafta önce savaşın başlamasından bu yana 400 milyon varilden fazla petrolü piyasaya sürmek için çalıştığını belirterek, ek arzın "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkları kendi lehine kullanma yeteneğini zayıflattığını" söyledi.