"İran'ın ekonomik can damarını keseceğini" söyleyen ABD, bu ülkeye yönelik yeni yaptırımlar açıkladı. Türkiye'yi de olumsuz etkilemesi beklenen yaptırımlar hemen yürürlüğe girmedi ancak İran'la ticaret yapan ülkelere buna son vermeleri için "süre tanındığı" duyuruldu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, diğer ülkelerin İran'la ticari ilişkileri kesmeleri gerektiğini, aksi takdirde dolar merkezli finansal sistemin dışına itilebileceklerini ve "İran'la birlikte tecrit edileceklerini" söyledi.
İran'la iş yapan hangi ülkelerin hedef alınacağını veya yaptırımların ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamayı reddeden Bessent, ülkelere yeni direktife uymaları için süre tanınacağını söyledi.
ABD yeni yaptırımlarla İran'ın dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı sektörlerini hedef alıyor.
Ülkelere Tahran ile bu sektörlerde iş birliğini durdurmaları için son tarihler verildiğini belirten Bessent, aksi takdirde Washington'un tek taraflı adım atacağı uyarısında bulundu. Bessent Başkan Donald Trump'ın liderleri telefonla arayarak Tahran'la ilişkilerini kesmeleri yönünde talepte bulunduğunu da belirtti.
Türkiye, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın en büyük ticaret ortakları arasında yer alıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre İran, Türkiye'den en fazla mal satılan ilk 20 ülke arasında yer alıyor. Dışişleri Bakanlığı açıklamasına göre de Türkiye'nin komşusuna başlıca ihracat ürünleri tekstil, makine, kimyasallar ve taşıtlar olurken; bu ülkeden en çok doğal gaz, tarım ürünleri, alüminyum ve demir-çelik ithal ediliyor.
Amerikan Hazine Bakanlığı sektörel yaptırımlara ek olarak 60 kişi, kurum ve gemiye de yaptırım açıkladı. Listedekilerin İran'ın petrol gelirleri elde etmesine, silah tedarik etmesine ve siber operasyonlar yürütmesine yardımcı olduğu iddia edildi.
Ancak listede İran'ın petrol ticaretine aracılık ettiği bilinen hiçbir Çinli kurum yer almadı. Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda.
Uzmanlar, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında gelecek ay yapılması beklenen görüşmeler öncesinde Çin'in hedef alınmak istenmediği, ayrıca kritik mineraller konusundaki Çin hakimiyetinin ABD'nin bu ülkeyi hedef almasını zorlaştırdığı değerlendirmesinde bulunuyor.
ABD'li Bakan Bessent'in açıklamasından saatler önce İran para birimi rekor düşük seviyeye geriledi. Riyal, döviz piyasalarının açılmasıyla birlikte dolar karşısında 2 milyon seviyesine düştü.
Amerikan donanmasının ablukası nedeniyle de İran'ın Hürmüz üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı savaş öncesindeki günlük 2 milyon varil seviyesinden Ağustos ortasında 400 bin varile geriledi.
Öte yandan İran zaten çok uzun süredir ABD baskısı altında. 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana ülkede pirinç fiyatı yaklaşık yüzde 60, sığır eti ise yüzde 150'den fazla zamlandı.
Buna rağmen ekonomik baskı siyasi baskıya dönüşmüş değil, rejim yerinde duruyor.
İran'ın önemli bir stratejik avantajı da bulunuyor: Hürmüz Boğazı. Hayati öneme sahip bu su yolunda trafiği neredeyse durma noktasına getiren Tahran, Kasım ayında ABD'de yapılacak Kongre seçimleri öncesinde Donald Trump'ı baskı altında bırakıyor.