ABD merkezli Axios haber sitesi, Çarşamba günü yayımladığı haberinde, ABD ile İran’ın savaşı sona erdirecek tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde yoğun müzakereler yürüttüğünü duyurdu.
ABD’nin, İran’dan kritik maddelere ilişkin 48 saat içinde yanıt beklediği belirtilirken; anlaşmanın uranyum zenginleştirmenin durdurulması, yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran fonlarının serbest bırakılmasını içereceği öne sürüldü.
Haberde ayrıca, tarafların şimdiye kadarki en yakın noktaya ulaştığı ifade edildi, ancak henüz nihai bir anlaşmanın imzalanmadığı kaydedildi.
ANLAŞMANIN TEMELİ
Axios’a göre taslak anlaşma, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını, ABD’nin ise İran’a yönelik yaptırımları kaldırmasını öngörüyor.
Anlaşma kapsamında ayrıca Washington’un İran’a ait dondurulmuş mali varlıkları serbest bırakacağı belirtildi.
Haberde yer alan bilgilere göre mevcut taslak, savaşın sona erdiğini ilan edecek ve ardından 30 günlük kapsamlı müzakere sürecini başlatacak.
Müzakerelerde şu anda en kritik başlıklardan birinin, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi ne kadar süreyle askıya alacağı olduğu belirtiliyor. ABD tarafının bu sürenin en az 12 yıl olmasını istediği aktarıldı.
'RESMİ TAAHHÜT' BEKLENİYOR
Axios’un aktardığına göre anlaşma metni, İran’ın gelişmiş denetim mekanizmasını kabul etmesini ve nükleer silah geliştirmeye çalışmayacağını resmi olarak taahhüt etmesini de içeriyor.
Bir ABD’li yetkili, Washington’un anlaşmaya, İran’ın ileride zenginleştirme seviyesini artırması halinde askıya alma süresinin uzatılmasını sağlayacak ek bir madde koyduğunu söyledi.
Haberde ayrıca İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarmayı kabul ettiği öne sürüldü. Bu uranyumun ABD’ye transfer edilmesi ihtimaller arasında gösterildi.
ÇİN DEVREYE GİRMEK İSTİYOR
ABD-İran krizinde diplomatik trafik sürerken, Çin de sürece dahil olma sinyali verdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile yaptığı görüşmenin ardından, ülkesinin yalnızca 'adil ve kapsamlı' bir anlaşmayı kabul edeceğini söyledi.
İran medyasına konuşan Arakçi, “Haklarımızı ve meşru çıkarlarımızı korumak için elimizden geleni yapacağız. Sadece adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ederiz” dedi.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ise Pekin yönetiminin İran ile ABD arasında barış müzakerelerinin başlamasına katkı sunmaya hazır olduğunu açıkladı.
WASHINGTON GERİ Mİ ÇEKİLİYOR?
ABD aşkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere askeri eskort sağlamak amacıyla başlatılan sözde 'Özgürlük Projesi' operasyonunun geçici olarak askıya alındığını açıkladı.
Sadece 1 gün süren operasyonun, İran’la olası bir anlaşma ihtimalini değerlendirmek amacıyla durdurulduğu belirtildi. Trump, İran limanlarına yönelik ablukanın ise tamamen yürürlükte kalacağını söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Washington’un İran’a yönelik saldırı operasyonlarını sona erdirdiğini ve artık 'savunma aşamasına' geçildiğini duyurdu.
Rubio, operasyonun temel amacının Hürmüz’de mahsur kalan ticari gemileri korumak olduğunu savunurken, bölgede en az 10 sivil denizcinin hayatını kaybettiğini öne sürdü.
ABD güçlerinin yalnızca saldırıya uğramaları halinde karşılık vereceğini belirten Rubio, “İlk ateşi biz açmayacağız ancak saldırı olursa ölümcül şekilde yanıt veririz” dedi.