Donald Trump'ın İran'a yönelik yeni saldırıları son anda durdurduğunu açıklaması, Orta Doğu'da dikkatleri yeniden diplomasiye çevirdi. Trump, "İran'la anlaşmanın ana hatlarında uzlaşıldığını" öne sürerken, Tahran bu iddiayı kesin bir dille reddetti. Hürmüz Boğazı'nın hâlâ kapalı olması ve karşılıklı tehditlerin sürmesi ise kalıcı bir ateşkes ihtimalini belirsiz kılıyor.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada ABD'nin İran'a büyük bir saldırı düzenlemeye hazır olduğunu, ancak İran ve bazı Orta Doğu ülkelerinin saldırının ertelenmesini istediğini öne sürdü.
Trump'a göre olası anlaşmanın temel maddeleri şunlar:
Hürmüz Boğazı'nın derhal ve tamamen yeniden açılması.
İran'ın nükleer programının sona erdirilmesi.
Trump ayrıca İsrail'in de bu yaklaşımı desteklediğini savundu. Ancak Beyaz Saray, anlaşmanın içeriği veya arabulucular konusunda herhangi bir ayrıntı paylaşmadı.
İRAN: İDDİALAR YALANDAN İBARET
Tahran yönetimi ise Trump'ın açıklamalarını reddetti.
İranlı yetkililer, ABD'den saldırıların durdurulmasını talep ettikleri yönündeki iddiaların 'tamamen yalan' olduğunu belirterek, silahlı kuvvetlerin tam alarm durumunda bulunduğunu açıkladı.
İran Savunma Bakan Vekili Mecid İbn el-Rıza, ülkesinin tüm tehditleri gerçek kabul ettiğini ve askeri hazırlık seviyesini artırmayı sürdüreceğini söyledi.
SUUDİ ARABİSTAN DEVREDE
Haberde yer alan bilgilere göre Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın, Trump ile telefon görüşmesi yaparak İran'a yönelik geniş çaplı yeni saldırılardan vazgeçmesini istediği öne sürüldü.
Bölgesel aktörlerin son günlerde Washington ile Tahran arasında tansiyonu düşürmek için yoğun diplomasi yürüttüğü belirtiliyor.
ARABULUCULAR: KATAR VE PAKİSTAN
Diplomatik kaynaklara göre, Katar ve Pakistan'ın yürüttüğü arabuluculuk girişimlerinde temkinli bir iyimserlik hakim.
Kaynaklar, tarafların hafta sonuna kadar müzakerelerin yeniden başlaması yönünde olumlu gelişmeler beklediğini aktardı.
Buna rağmen şu ana kadar ne Washington ne de Tahran, somut bir anlaşmanın varlığını doğruladı.
TARTIŞMALARIN ODAĞI
Uzmanlara göre anlaşmanın en kritik başlığı Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.
Trump, boğazın tamamen açılmasını isterken, İran, savaş öncesindeki statükoya dönmeyeceğini ve deniz trafiğinin Umman ile birlikte yönetilmesini savunuyor.
ABD ve Körfez ülkeleri ise bu öneriyi kabul etmiyor. Aynı zamanda İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı'na yönelik tehditleri de küresel enerji güvenliğine ilişkin endişeleri artırıyor.
MÜHİMMAT SIKINTISI İDDİALARI
Haberde öne çıkan bir diğer unsur ise ABD'nin Patriot hava savunma füzelerindeki azalan stokları.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) verilerine göre, ABD'nin savaş öncesinde yaklaşık 2 bin 300 olan Patriot önleyici füze stoku 827'nin altına düştü.
ABD'li bazı askeri yetkililerin bu durumdan endişe duyduğu belirtilirken, Trump ise bu değerlendirmeleri önemsemedi.
UZMANLAR NE DİYOR?
Ortadoğu Enstitüsü kıdemli uzmanı Ross Harrison'a göre, mevcut açıklamalar kalıcı bir barış anlamına gelmiyor.
Harrison, Hürmüz Boğazı'nın statüsüne ilişkin net bir uzlaşma sağlanmadığı sürece yaşananların yalnızca geçici bir duraklama olacağını belirtti.
Uzman ayrıca savaş uzadıkça Lübnan, İsrail-Filistin, Irak ve Yemen gibi diğer kriz başlıklarının da çatışmaya daha fazla dahil olabileceği uyarısında bulundu.