Türkiye’de kuşların göç yollarını, yaşam sürelerini ve habitat tercihlerini belirlemek amacıyla yürütülen halkalama çalışmalarında 2025 yılının verileri ortaya çıktı. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü koordinasyonundaki çalışmalarda geçen yıl 179 farklı türden toplam 34 bin 360 kuş halkalandı.
Kuşların güvenli yöntemlerle yakalanarak tür, yaş ve cinsiyet bilgilerinin kaydedilmesinin ardından lisanslı halkacılar tarafından bacaklarına benzersiz kod numarası bulunan halkalar takılıyor. Kuşun yeniden yakalanması veya ölü bulunması halinde bu kod üzerinden geçmiş kayıtlarına ulaşılarak hareketleri takip edilebiliyor.
EN ÇOK KARABAŞLI ÖTLEĞEN HALKALANDI
2025 yılında halkalanan kuşlar arasında ilk sırayı 2 bin 747 bireyle karabaşlı ötleğen aldı.
Onu kızılgerdan, çıvgın, söğütbülbülü ve boz ötleğen takip etti. En fazla türün gözlemlendiği ve en çok kuşun halkalandığı merkez ise Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi oldu.
Halkalama sayesinde kuşların göç güzergahları, ne kadar süre yaşadıkları ve hangi habitatları tercih ettikleri konusunda bilimsel veriler elde ediliyor.
TÜRKİYE’DE 3 HALKALAMA İSTASYONU BULUNUYOR
Türkiye, çok sayıda kuş türünün kullandığı önemli göç yolları üzerinde bulunmasına rağmen düzenli ve kapsamlı halkalama çalışmalarına 2002 yılına kadar başlanmadı.
Günümüzde DKMP koordinasyonunda Iğdır’daki Aras, Samsun’daki Cernek ve Ankara’daki Eymir olmak üzere 3 kuş halkalama istasyonunda çalışmalar yürütülüyor.
Bu merkezlerin yanı sıra bilimsel araştırmalarda, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinde, tür eylem planlarında ve av koruma-kontrol faaliyetlerinde yakalanan kuşlara da halkalama işlemi uygulanıyor.
TEDAVİ EDİLEN KUŞLAR DA TAKİPTE
Koruma ve kontrol çalışmalarında el konulan, tedavi sonrasında yeniden doğaya bırakılmasına karar verilen kuşlar da halkalanıyor.
2025 yılında bu kapsamda 22 farklı türden 100 kuşun tedavilerinin ardından halkalanarak doğaya bırakıldığı bildirildi.
Bazı kuşlara ise halkaya ek olarak GPS-GSM vericileri takılarak hareketleri anlık olarak izleniyor. Artvin’de yaralı bulunan bir bozkır kartalının tedavisi tamamlandıktan sonra halka ve GPS-GSM vericisiyle doğaya bırakıldığı, kartalın halen Rusya bozkırlarında bulunduğu belirtildi.
BİR LEYLEK 7 BİN 500 KİLOMETRE UÇTU
Halkalama çalışmaları uluslararası iş birliğiyle de önemli sonuçlar veriyor.
Sinop’ta halkalanan bir leylek yavrusunun yaklaşık 7 bin 500 kilometre uzaklıktaki Güney Afrika Cumhuriyeti’ne ulaştığı, kuştan alınan geri bildirim sayesinde tespit edildi.
Elde edilen kayıtların, Türkiye’den geçen kuşların yalnızca göç rotalarının değil, farklı coğrafyalardaki yaşam alanlarının da ortaya çıkarılmasına katkı sağladığı belirtildi.
