Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ağustos ayı verilerine göre tüketici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 1,84, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 31,51 arttı. Böylece yıllık enflasyon temmuzdaki yüzde 31,75’ten yüzde 31,51’e gerilerken, aylık enflasyon yüzde 1,78’den yüzde 1,84’e yükseldi. Temmuz verileri TÜİK tarafından yüzde 1,78 aylık ve yüzde 31,75 yıllık olarak açıklanmıştı.
Yıllık enflasyondaki gerilemeye karşın fiyatların üç yılda ulaştığı seviye, satın alma gücünde farklı bir tablo ortaya koyuyor. Mehmet Şimşek, Haziran 2023’te Hazine ve Maliye Bakanlığı görevini Nureddin Nebati’den devralırken ekonomi politikalarında “rasyonel zemine dönüş” mesajı vermişti.
40 EKMEKTEN 11 EKMEĞE
Haziran 2023 döneminde İstanbul’da 200 gram ekmek 5 TL seviyesindeydi. İstanbul Valiliği de 8 Temmuz 2023’te 200 gram ekmeğin 5 TL’den satılmaya devam ettiğini açıklamıştı. Buna göre 200 TL ile 40 ekmek alınabiliyordu. Bugün 200 gram ekmeğin 17,50 TL’ye ulaşmasıyla aynı para yaklaşık 11 ekmeğe yetiyor.
Başka bir ifadeyle, 200 TL’nin alabildiği ekmek miktarı yaklaşık yüzde 72,5 azaldı. Üç yıl önce aynı parayla bugünkünün yaklaşık 3,6 katı ekmek alınabiliyordu.
9,4 LİTRE BENZİNDEN 2,7 LİTREYE
Benzinde de tablo benzer. Şimşek’in görevi devraldığı Haziran 2023’te İstanbul Anadolu Yakası’nda benzinin litre fiyatı yaklaşık 21,19 TL idi. 2 Eylül 2026’da aynı bölgede benzin 74,21 TL’ye çıktı. Böylece 200 TL ile alınabilen benzin miktarı 9,4 litreden 2,7 litreye geriledi. Bu da yaklaşık yüzde 71’lik kayıp anlamına geliyor.
Dana etinde ise 200 TL’nin karşılığı üç yıl içinde yaklaşık 580 gramdan 203 grama düştü. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) market fiyatları üzerinden yapılan hesaplamaya göre üç yıl önce aynı parayla bugünkünün yaklaşık 2,9 katı dana eti alınabiliyordu. TZOB’un 2023 verisinde dana etinin kilosu 344,71 TL, Ağustos 2026 verisinde ise 984,78 TL olarak yer alıyor.
BUGÜN 635 TL GEREKİYOR
TÜİK verileri de ürün bazındaki tabloyu destekliyor. Haziran 2023’te tüketici fiyatları yılbaşına göre yüzde 19,77 yükselmişti. 2023 yılının tamamında enflasyon yüzde 64,77’ye, 2024’te yüzde 44,38’e, 2025’te yüzde 30,89’a ulaştı. 2026’nın ilk sekiz ayında ise fiyatlar Aralık 2025’e göre yüzde 22,07 arttı. Bu oranlar zincirlendiğinde Haziran 2023-Ağustos 2026 dönemindeki kümülatif fiyat artışı yaklaşık yüzde 217 oluyor. Buna göre Haziran 2023’teki 200 liranın ortalama satın alma gücünü bugün koruyabilmek için yaklaşık 635 TL gerekiyor.
Yıllık enflasyonun yüzde 31,51’e gerilemesi bu nedenle fiyatların gerilediği anlamına gelmiyor. Ağustos ayında aylık enflasyon yeniden yükselirken, TÜİK’in takip ettiği 174 alt sınıfın 134’ünde fiyat artışı yaşandı. Üç yıllık tablo, enflasyondaki düşüş ile kaybedilen satın alma gücünün geri kazanılmasının aynı şey olmadığını gösteriyor.
200 TL üç yılda ne kaybetti?
Yumurta: 73 adet → 29 adet
Alınabilen miktar yaklaşık %60 azaldı
Kaşar peyniri: 1 kilo → 378 gram
Alınabilen miktar yaklaşık %62 azaldı
Tavuk eti: 3 kilo 60 gram → 1 kilo 635 gram
Alınabilen miktar yaklaşık %47 azaldı
Pirinç: 4 kilo 493 gram → 2 kilo 148 gram
Alınabilen miktar yaklaşık %52 azaldı
Toz şeker: 7 kilo 55 gram → 3 kilo 516 gram
Alınabilen miktar yaklaşık %50 azaldı
Kaynak: TZOB’un 30 Mayıs 2023 ve 28 Ağustos 2026 tarihli market fiyatları. Hesaplamalar 200 TL’nin ilgili tarihteki birim fiyatlara bölünmesiyle yapıldı. TZOB’un market fiyatları İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin, Antalya ve Bursa’dan derlenen ortalamalara dayanıyor.
